پرورش پرندگان شکاری همچون عقاب و شاهین تنها یک فرآیند پرورشی ساده نیست؛ این پرندگان به دلیل یک سری از ویژگی های برجسته شان از دیرباز مورد توجه انسان ها بوده اند. اما به نظر می رسد که آنچه به طور دقیق کمتر مورد توجه قرار گرفته است، مسیر رشد آنها از روزهای نخست زندگی می باشد. در ابتدا لازم است تا بدانید که در پرورش این پرندگان هر تصمیم نادرستی که از سوی شما به عنوان پرورش دهنده اتخاذ می شود، می تواند سرنوشت این پرندگان را تغییر دهد. چرا که این پرنده ها در بدو تولد و در روزهای نخست زندگی بسیار آسیب پذیرند و برای بقا به شرایط دقیق تغذیه ای، محیطی و مراقبتی نیاز دارند. شما باید بدانید که پرورش اصولی این پرنده ها به دانش زیست شناسی و رفتاری شما تا حدود زیادی وابسته خواهد بود. این مقاله نیز، بیشتر با هدف آشنایی شما با اصول پایه، چالش ها و ملاحظات مهم پرورش این پرنده ها آماده شده است تا پس از مطالعه آن تصویری روشن از نحوه پرورش و نگهداری از این پرندگان برای شما ارائه گردد؛
خرید تخم نطفه دار انواع پرندگان وارداتی و کم یاب مانند تخم نطفه دار ماکائو ، تخم نطفه دار کاکادو از شرکت آذر جوجه به صورت آنلاین و حضوری در عمده فواصل سال امکان پذیر می باشد.
پرندگان شکاری کدامند ؟
به طور کلی، پرندگان شکاری از مهمترین و تاثیرگذارترین گونه های پرنده ها در اکوسیستم های طبیعی به شمار می آیند و در میان آنها، شاهین و عقاب از جایگاه ویژه ای برخوردارند.از جمله ویژگی های برجسته ظاهری این پرندگان که برای همه روشن است می توان به قدرت بینایی بسیار بالا، منقار قلابی شکل، چنگال های نیرومند و توانایی پرواز دقیق و هدفمند آنها اشاره نمود که به نظر می رسد دلیل قرارگرفتن آنها در راس زنجیره غذایی باشند. البته، شاید به سبب همین ویژگی هاست که این پرندگان نقش مهمی در کنترل جمعیت جانوران دیگر ایفا می کنند.
این پرندگان با یکدیگر نیز، تفاوت هایی دارند؛ مثلا، شاهین ها معمولا جثه ای کوچکتر، پروازی سریع تر و مانورپذیرتر دارند و با شکار در سرعت های بالا و فضاهای باز شناخته می شوند. در حالی که عقاب ها با جثه بزرگتر، بال های پهن و قدرت بدنی چشمگیرشان نمادی از صلابت و تسلط بر قلمروهای وسیع هستند. اما هر دو گونه، علا وه بر اهمیت زیست محیطی که دارند، از نظر فرهنگی و تاریخی نیز، در بسیاری از تمدن ها نماد قدرت، هوشیاری و آزادی بوده اند. لذا، نخستین گام در درک نحوه پرورش جوجه های عقاب و شاهین شناخت ویژگی های زیستی و رفتاری این پرندگان وحشی می باشد.
اصول پرورش پرندگان شکاری
اهداف پرورش پرندگان شکاری
پرورش دهندگانی که به پرورش این گونه های وحشی پرندگان روی می آورند، معمولا این کار را با اهداف خاصی انجام می دهند که در اینجا، برخی از آنها را برایتان آورده ایم؛
– حفاظت از گونه های در حال انقراض
اقدام به پرورش اصولی جوجه پرندگان شکاری از جمله شاهین و عقاب می تواند به حفظ جمعیت این گونه ها کمک کند. البته این در شرایطی است که گونه های موردبحث به دلیل تخریب زیستگاهی، شکار غیرقانونی و یا حتی کاهش منابع غذایی در معرض خطر قرار گرفته باشند. توجه داشته باشید که پیگیری این هدف در برخی موارد می تواند نقش مکملی برای برنامه های حفاظتی شما ایفا کند.
– بازپروری و بازگشت به طبیعت
بسیاری از جوجه های شاهین و عقاب به دلایل مختلفی همچون سقوط از لانه یا آسیب های والدین شانس ادامه حیات در طبیعت را از دست می دهند. به همین دلیل است که پرورش علمی این جوجه ها امکان رشد سالم و رهاسازی دوباره آنها در زیستگاه طبیعی شان را فراهم می نماید.
– افزایش دانش و انجام تحقیقات علمی
گاهی پرورش کنترل شده جوجه های شکاری فرصتی ارزشمند برای مطالعه رفتار، تغذیه، رشد و بیماری های این پرندگان ایفا می نماید و به گسترش دانش زیست شناسی و دامپزشکی این پرندگان کمک شایانی می کند.
– آموزش افراد و فرهنگ سازی
اگر جامعه در رابطه با فرآیند حساس پرورش جوجه های شکاری آشنایی های لازم را کسب نماید، میزان آگاهی عمومی نسبت به اهمیت حیات وحش نیز، افزایش پیدا خواهد کرد که این روند، یک روند بسیار مثبت است.
– کنترل طبیعی جمعیت جانوران
در برخی از مناطق، پرندگان شکاری فقط به این منظور پرورش می یابند که به شکلی اصولی در برنامه های کنترلی طبیعی جمعیت جوندگان و آفات به کار گرفته شوند و جایگزین روش های مخرب انسانی گردند.
مراحل رشد در پرورش پرندگان شکاری
شاهین و عقاب نیز، همچون تمامی جانداران دیگر مراحل مختلفی از رشد را پشت سر می گذارند که هر کدام به نوبه خود باعث ایجاد نیازهایی ویژه در پرنده ها می شوند. علاوه براین، هر یک از این دوران رشد دارای یک سری از مشخصه های ویژه در پرندگان شما خواهند بود که در ادامه، در مورد آنها برای شما مطالبی را آورده ایم؛
– مرحله نوزادی
در این مرحله که جوجه ها به تازگی سر از تخم بیرون آورده اند، کاملا ناتوان هستند. در این بازه زمانی، بدن جوجه ها با کرک های نرم پوشیده شده و چشم هایشان اغلب، به حالت نیمه باز یا بسته اند. جوجه های شاهین و عقاب در این سنین، توانایی تنظیم دمای بدن را ندارند و به طور کلی، به تغذیه مداوم، دمای محیط پایدار و نیز، محیطی آرام برای زندگی نیاز دارند. چرا که هر گونه استرس، تغذیه نامناسب یا تغییر ناگهانی شرایط محیطی می تواند برای آنها بسیار خطرناک باشد.
– مرحله رشد اولیه
این مرحله، مرحله تقویت بدنی جوجه هاست؛ یعنی، جوجه ها با گذشت چند هفته از زندگی شان، به تدریج قوی تر می شوند، گردن و پاهایشان استحکام بیشتری پیدا می کند و واکنش آنها به صدا و حرکت افزایش می یابد. دقت کنید که در این مرحله، نیاز غذایی جوجه ها نیز، بالا خواهد رفت. بنابراین، لازم است تا بدانید که کیفیت مواد غذایی مصرفی آنها نقشی اساسی در رشد استخوان ها و عضلات جوجه ها خواهد داشت. با همه اینها، جوجه های عقاب معمولا در این دوره رشد بدنی کندتر اما حجیم تری نسبت به شاهین ها دارند.
– مرجله پرریزی اولیه
در این دوره، کرک بدن پرنده های کوچک کم کم جای خود را به پرهای واقعی می دهند. در ادامه، بال ها و دم پرنده شکل می گیرند و ظاهر پرنده به تدریج به فرم پرنده بالغ نزدیک می شود. این مرحله، برای هر دو گونه پرنده بسیار حساس است. زیرا، کمبود مواد غذایی یا شرایط نامناسب محیطی می تواند باعث ایجاد نقص در رشد پرها شود. نکته این مرحله آنجاست که عقاب ها به دلیل جثه بزرگ تر زمانی طولانی تری را در این مرحله سپری می کنند.
– مرحله اقدام به بال زدن
پس از تکمیل نسبی رشد پرها، جوجه ها شروع به بال زدن، ایستادن طولانی تر و نیز، تقویت تعادل خود می کنند. این مرحله، مقدمه ای برای شروع پرواز بوده و نیازمند فضای کافی و ایمن می باشد. همچنین، جوجه های شاهین معمولا چابک تر و سریع تر وارد این فاز می شوند، در حالی که عقاب ها با قدرت بیشتر اما با احتیاط پیش می روند.
– استقلال نسبی
در این مرحله، جوجه ها توانایی پروازهای کوتاه مدت را به دست می آورند و رفتارهای شکار در آنها شکل می گیرد. بعلاوه، پرنده ها در این سنین دیگر به مراقبت مستقیم وابستگی زیادی نخواهند داشت. اما، همچنان نظارت و تغذیه اصولی شان از ضروریات است. حواستان باشد که این مرحله، تعیین کننده سلامتی جسمی و رفتاری پرنده در آینده است. به ویژه، اگر هدف رهاسازی در طبیعت باشد.
شرایط محیطی لازم برای پرورش پرندگان شکاری
در این قسمت می خواهیم با شما بگوییم که پرورش پرندگان شکاری تنها به مرحله غذا دادن و تامین نیازهای غذایی محدود نمی شود؛ بلکه، محیط نیمی از رشد را می سازد! فراهم نمودن شرایط محیطی مناسب برای نگهداری جوجه های شاهین و عقاب، یکی از مهمترین عوامل موفقیت در پرورش این جوجه ها به شمار می آید؛ زیرا، این جوجه ها در هفته های نخست زندگی شان توانایی سازگاری با نوسانات محیطی خود را ندارند. به همین دلیل، متغیرهای محیطی نیاز به بررسی دارند:
دما باید متناسب با سن جوجه ها تنظیم شود؛ یعنی در روزهای ابتدایی زندگی محیطی گرم و پایدار برای پرنده ها فراهم کنید و با افزایش سن، این دما را به تدریج کاهش دهید تا بدن جوجه ها به دمای طبیعی محیط عادت کند. حواستان باشد که تغییر ناگهانی دما می تواند موجب ضعف، بیماری یا حتی تلفات در جوجه های شما گردد.
رطوبت محیط نگهداری نیز، نقشی مهم در سلامتی جوجه های شما دارد. این مسئله به ویژه در دوره رشد و رویش پرها اهمیت می یابد. توجه کنید که رطوبت بیش از حد زمینه ساز رشد قارچ ها و بیماریهای تنفسی خواهد بود و رطوبت کمتر از حد، باعث خشکی پوست و اختلال در رشد پرها خواهد شد. به عبارتی، برقراری تعادل در این متغیر بسیار مهم است و به خصوص، در هنگام نگهداری از جوجه های عقاب اهمیت زیادی می یابد.
میزان نور و چرخه روشنایی نیز، باید به صورت طبیعی و کنترل شده باشد؛ زیرا، نور کافی محیط به تنظیم ساعت زیستی، اشتها و رشد طبیعی جوجه ها کمک می کند. اما، نور شدید یا مداوم می تواند باعث استرس و رفتارهای غیرطبیعی گردد. در پیاده سازی این اصل، استفاده از الگوی نزدیک به نور روز بهترین نتیجه را برای شما به همراه می آورد.
فضای نگهداری پرنده ها باید تمیز، ایمن، متناسب با اندازه و سن جوجه ها باشد. در مراحل ابتدایی زندگی، فضای کوچکتر و محافظت شده می تواند در پرنده ها احساس امنیت ایجاد کند. اما بعدها، این محیط باید بزرگ تر گردد تا امکان حرکت، بال زدن و تقویت عضلات برای آنها فراهم شود. افزون بر این، لازم است تا کف محل نگهداری به گونه ای باشد که از لغزش، آسیب به پاها و بد شکلی مفاصل جلوگیری کند.
شما باید کاهش یا حذف استرس های محیطی را نیز، در دستور کار خود قرار دهید؛ صداهای بلند، رفت و آمد زیاد، تماس های غیرضروری و تغییر مکرر مکان نگهداری می تواند باعث ایجاد اختلال در رشد روانی و جسمی جوجه هایتان گردد.
برنامه غذایی سنین مختلف پرندگان شکاری
قبل از شروع، باید بگوییم که تغذیه و رژیم غذایی که برای پرندگان شکاری در نظر گرفته می شود، مستقیما مسیر رشد آنها را تعیین می کند و سهم به سزایی در میزان سلامتی شان خواهد داشت. البته، لازم به ذکر است که تغذیه جوجه های این پرندگان باید متناسب با سن، توان گوارشی و مرحله رشد آنها تنظیم شود. زیرا، دستگاه گوارش آنها در ابتدای زندگی بسیار حساس است و به تدریج، توان هضم کامل تر را پیدا می کند. از آنجایی که شاهین ها و عقاب ها نیز، همچون دیگر تمامی جانداران در مراحل مختلف زندگی شان نیازهای تغذیه ای مختلفی دارند، در این بخش به این موضوع پرداخته ایم؛
در روزها و هفته های ابتدایی زندگی، جوجه های شما نیازمند مصرف غذاهای نرم و تازه و بسیار مغذی هستند. در این مرحله، باید مواد غذایی به قطعات کوچک و قابل هضم تقسیم شوند تا فشار اضافی به دستگاه گوارشی پرنده هایتان وارد نشود. توجه داشته باشید که در این سنین پرنده هایتان دفعات بیشتری به خوردن غذا نیاز دارند و شما باید در فواصل زمانی کوتاه بدانها غذا دهید. زیرا، این جوجه ها ذخیره انرژی بسیار کمی در بدن خود دارند و به تغذیه منظم وابسته می باشند. بنابراین، کیفیت غذا در این دوره نقشی حیاتی در شکل گیری استخوانها و سیستم ایمنی خواهد داشت.
با ورود به مرحله رشد اولیه، توان بلع و هضم جوجه ها افزایش می یابد و شما می توانید اندازه قطعات غذا را بزرگتر کنید. در این سن، نیاز به پروتئین در پرنده های شما همچنان حفظ می شود. اما تعادل مواد معدنی نیز، اهمیت پیدا می کند. دقت کنید که در این مرحله جوجه عقاب که جثه بزرگتری دارد، مقدار بیشتری غذا نسبت به شاهین نیاز دارد، هر چند سرعت رشد شاهین ها بالاتر است.
در دوره رویش پرها نیز، تغذیه نقش مستقیمی بر کیفیت و سلامتی پرهای پرنده ها خواهد داشت. بنابراین، کمبود مواد مغذی در این مرحله می تواند باعث ضعف، بدشکلی یا ریزش پرها شود. در این سنین، غذایی که به پرنده هایتان می دهید، باید کامل، متنوع و از نظر ارزش غذایی غنی باشد. نکته دیگر هم این است که حتی اگر دفعات تغذیه را هم کاهش دهید، باید حجم هر وعده غذایی را افزایش دهید تا انرژی موردنیاز برای رشد پرها و عضلات بدن پرنده ها تامین شود.
در مرحله آمادگی برای پرواز و استقلال نسبی، تغذیه جوجه ها به تدریج به الگوی تغذیه پرندگان بالغ نزدیک می شود. در این دوره، هدف از خوراک تنها سیر کردن جوجه های شما نخواهد بود. بلکه، مواردی همچون تقویت توان بدنی، افزایش قدرت عضلانی و شکل گیری رفتارهای تغذیه طبیعی بیش از پیش اهمیت پیدا خواهند کرد. به همین دلیل، نظارت بر میزان مصرف غذا در پرنده ها ضروری است تا از ضعف یا اضافه وزنشان جلوگیری شود. به ویژه، اگر هدف نهایی رهاسازی پرنده در طبیعت باشد.
بهداشت و پیشگیری از بیماری ها در پرندگان شکاری
بیشتر بیماری های پرندگان وحشی از بی توجهی های کوچک شروع می شوند. لذا، لازم است تا یک سری از روش های پیشگیری را در نظر داشته و پیاده سازی نمایید. این روش ها، به شرح زیر برای شما آورده شده اند؛
مورد اول، رعایت بهداشت محیط نگهداری است؛ محیط نگهداری جوجه های شاهین و عقاب باید به صورت منظم تمیز و ضدعفونی شود. دلیل این مسئله آن است که باقی مانده غذاها، فضولات و رطوبت اضافی می توانند زمینه رشد باکتری ها قارچ ها را فراهم کنند. به طور کلی، تمیزی محیط اولین و موثرترین سد در برابر بسیاری از بیماری ها می باشد.
کنترل کیفیت مواد غذایی را نیز، فراموش نکنید؛ غذای فاسد، آلوده یا نگهداری شده در شرایط نامناسب یکی از مهمترین عوامل بروز بیماری های گوارشی است. به طور کلی، غذایی که به جوجه هایتان می دهید، باید تازه، سالم و متناسب با سن آنها باشد و ظروف غذاخوری نیز، پس از هر بار استفاده شسته شوند.
شما باید به صورت منظم، اشتهای پرنده هایتان را بررسی نمایید، پرهای آنها را معاینه کنید، مدفوعشان را وارسی و واکنش های رفتاری آنها را مورد پایش قرار دهید تا در صورت بروز بیماری، به سرعت آن را شناسایی کنید. زیرا، علائم و نشانه هایی همچون بی حالی، کاهش اشتها یا تغییر در ظاهر پرها می تواند نشانه بروز مشکل در پرنده های شما باشد.
استرس مداوم باعث تضعیف سیستم ایمنی جوجه ها و پایین آمدن مقاومت بدنی شان خواهد شد. عامل اصلی این استرس، ازدحام بیش از حد، سر و صدای زیاد یا جایجایی های مکرر است که قطعا به ناخوشی و بیماری پرنده هایتان منجر خواهد شد. این مسئله، به ویژه برای جوجه های عقاب که دوره رشد طولانی تری دارند مهم است.
در صورت وجود جوجه های جدید یا مشاهده علائم غیرطبیعی، جدا کردن موقت پرنده مشکوک از سایر جوجه ها اقدامی ضروری است. به طور کلی، قرنطینه از انتقال بیماری های احتمالی جلوگیری می کند و امکان بررسی دقیق تر وضعیت سلامتی پرنده مبتلا را فراهم می سازد.
می دانید که انگل ها می توانند باعث ضعف، کاهش رشد و اختلال در پرریزی پرنده هایتان گردند. به همین جهت، بررسی منظم و پیشگیری به موقع، نقش مهمی در حفظ سلامتی عمومی جوجه های پرندگان شکاری دارد.
همچنین، معاینات دوره ای پرندگان شکاری توسط دامپزشکان آشنا با این پرندگان، به تشخیص زودهنگام بیماری ها و پیشگیری از مشکلات جدی آنها کمک می کند. در نظر داشته باشید که این روند در پرورش های اصولی و هدفمند این پرندگان جایگاه ویژه ای دارد.
پرورش پرندگان شکاری
خطاهای رایج در پرورش پرندگان شکاری
در این بخش، لیستی شفاف و خوانا از رایج ترین اشتباهات یا خطاهایی که ممکن است در مسیر پرورش پرنده های شکاری مرتکب آن شوید، برای شما آورده شده است. این موارد عبارتند از؛
به طور کلی، استفاده از مواد غذایی کم کیفیت، فاسد یا نامتناسب با سن جوجه ها می تواند باعث ضعف، بیماری های گوارشی و اختلال در رشد پرها شود. توجه داشته باشید که اندازه و تعداد دفعات تغذیه نیز، باید متناسب با مراحل رشد بدنی پرنده باشد.
عدم تنظیم برخی از متغیرهای مهم محیطی همچون دما، رطوبت، نور و فضای نگهداری موجب بروز استرس، کاهش رشد و ضعف سیستم ایمنی در جوجه ها می شود. دقت کنید که شما باید در هر شرایطی محیطی ایمن و پایدار را برای پرنده هایتان فراهم کنید.
دستکاری مکرر، سر و صدای زیاد یا جایجایی های ناگهانی باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن پرنده ها و بروز یک سری از رفتارهای غیرطبیعی در آنها می شود. در این مورد خاص، جوجه های عقاب حساس ترند و به آرامش بیشتری نیاز دارند.
توجه کنید که تمیز نکردن محیط نگهداری، ظروف غذا و کف محل نگهداری می تواند زمینه رشد باکتری ها، قارچ ها و انگل ها را فراهم کند. لذا، رعایت بهداشت مهمترین عامل پیشگیری از بیماری هاست.
عدم بررسی دوره ای سلامتی جوجه ها توسط افراد متخصص باعث می شود تا بیماری آنها دیرتر تشخیص داده شود و درنتیجه، مرحله درمان دشوارتر گردد. در این مرحله، حتی مشکلات کوچک نیز، می توانند در طول زمان به تلفات یا اختلالات جدی منجر شوند.
قرار دادن جوجه های کوچک در فضایی بزرگ یا جوجه های بزرگ در فضای محدود باعث می شود تا پرنده های شما فارغ از سن، دچار آسیب های مفاصل، ضعف عضلانی و نیز، اختلال در تمرین بال زدن و پرواز گردند.
جمع بندی در مورد پرورش پرندگان شکاری
در پایان، با مطالعه این مقاله دریافته اید که پرورش جوجه های شاهین و عقاب بیش از یک فعالیت پرورشی ساده بوده و در واقع، مسئولیتی بزرگ در قبال حیات وحش و آینده اکوسیستم به شمار می آید. لذا، تمام آنچه که در این مقاله برای شما فراهم شده است، به عنوان ستون های اصلی موفقیت در این مسیر به شمار می آیند. همچنین، لازم است تا حواستان باشد که هر مرحله از رشد این جوجه ها حساسیت های خاص خود را دارد و کوچک ترین کوتاهی شما می تواند اثراتی بلندمدت بر سلامتی، رفتار و توانایی پرواز آنها داشته باشد. در نهایت، دیگر می دانید که پرورش اصولی جوجه پرندگان شکاری نه تنها به حفظ و تقویت جمعیت این گونه های ارزشمند کمک می کند، بلکه فرصتی را فراهم می آورد تا شما بیش از پیش با ارزش حساسیت و پیچیدگی زندگی آنها آشنا شوید و با رعایت دانش، صبر و دقت زمینه رشد سالم و شکوفایی شان را فراهم کنید.