در دنیای پرندگان، همیشه گونه های را می توان یافت که در نگاه اول از دیدن آنها متعجب شد. یکی از این گونه ها مرغ شاخدار است. به بیان دیگر، مرغ های شاخ دار یکی از شگفتی های جهان پرندگان می باشند. مرغ های شاخدار با ظاهری جذاب و منحصر به فرد داستانی از سازگاری و انتخاب طبیعی را در خود پنهان نموده اند به همین دلیل پرورش مرغ شاخدار یکی از الویت ها انتخاب پرورش دهندگان است .
در ابتدای مسیر، لازم است بدانید تا بررسی زندگی و رفتار این پرندگان برای پرورش دادن با توجه به ارزش زیستی شان اهمیت زیادی دارد. پس، بهتر است تا در این مقاله همراه ما باشید تا سفری به دنیای این مرغ ها داشته و اطلاعاتی در باب آنها جمع آوری نمایید.
خرید تخم مرغ نطفه دار انواع پرندگان از جمله تخم نطفه دار مرغ شاخدار از شرکت آذرجوجه در عمده فواصل سال امکان پذیر می باشد ،عزیزان علاقه مند می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره های درج شده در سایت azarjooje.net تماس گرفته و از مشاوره های رایگان بهرمند شوند.
ویژگی های ظاهری مرغ شاخدار
به طور کلی، مرغ های شاخ دار از آن دسته پرندگان زینتی هستند که ظاهرشان در همان نگاه اول، نوعی حس متفاوت و متمایز را به بیننده منتقل می نماید. بارزترین ویژگی این مرغ ها وجود یک برجستگی و یا شاخ بر روی سرشان است؛ البته، به نظر می رسد که این شاخ نوعی ساختار استخوانی یا غضروفی می باشد و معمولا در قسمت بالای جمجمه و نزدیک به تاج پرنده قرار دارد. این شاخ به گونه ای قرار گرفته که چهره پرنده با وجود آن خاص تر شده و حالتی خشن به خود گرفته است.
از نظر ساختار بدنی، باید بگوییم که بدن این مرغ ها حالتی کشیده، عضلانی و نسبتا ایستاده دارد و حالت راه رفتنشان به گونه ای است که اعتماد به نفس و هوشیاری را به بیننده القا می کند. گردن این پرنده معمولا نسبتا بلند و صاف بوده و سرش به وضوح جدا از بدن دیده می شود. پرهای مرغ شاخ دار اغلب براق، فشرده و چسبیده به بدن می باشند که این امر باعث می شود تا خطوط کلی اندام به خوبی قابل تشخیص باشند. رنگ این پرها می تواند طیفی از رنگ های سفید تا کرمی، قهوه ای، خاکستری یا ترکیبی از چند رنگ متغیر باشد.
حال بیایید تا ظاهر پرنده های نر و ماده را به صورت جداگانه بررسی کنیم؛
به عنوان مثال، مرغ های نر معمولا جثه ای بزرگ تر و قوی تر دارند. همچنین، شاخ یا استخوان روی سرشان واضح تر، ضخیم تر و برجسته تر می باشد و گاهی به سمت عقب یا طرفین انحنا پیدا کرده است. به طور کلی، تاج و ریش پرنده های نر پر رنگ تر و زنده تر بوده و رشد بیشتری دارد. بعلاوه، پاهای نرها کلفت تر و بلند تر است و خارپا در آن ها به صورت مشخص تر به چشم می خورد. اگر دقت کنید خواهید دید که حالت ایستادن نرها صاف، کشیده و همراه با نوعی تسلط و قلمروطلبی می باشد.
مرغ های ماده در مقایسه با انواع نر، بدنی ظریف تر و متناسب تر دارند. شاخ ماده ها، کوچکتر، کوتاه تر و کمی برجسته تر به نظر می رسد و گاهی در نگاه اول چندان جلب توجه نمی کند. بجز موارد گفته شده، تاج و ریش کم رنگ ماده ها بسیار کوچکتر است. پای این پرنده ها در نوع ماده نازک تر بوده و خاری در آنها دیده نمی شود. در مجموع، ظاهر ماده ها آرام تر و نرم تر از نرهاست. اما همچنان، این شاخ آنهاست که باعث تمایزشان از دیگر پرنده ها می گردد.
بهترین مکان برای پرورش مرغ شاخ دار قفس است یا محیط طبیعی؟
مرغ های شاخ دار به صورت کاملا واضح در محیط های طبیعی و نیمه آزاد رشد بهتر و سالم تری دارند تا در محیط بسته قفس. حال بیایید تا دلیل این مسئله را در کنار هم بررسی کنیم. به طور کلی، مرغ های شاخدار به دلیل یک سری از ویژگی های ژنتیکی و ساختار بدنی خاص خود پرندگانی فعال، کنجکاو و قلمروطلب می باشند. این خصوصیات باعث می شوند تا محیط نگهداری این پرنده ها نقشی تعیین کننده در رشد جسمی و سلامتی روانی آنها داشته باشند. اما، دو نوع روش نگهداری برای مرغ های شاخدار وجود دارد که به شرح زیر است؛
– رشد در محیط های طبیعی یا نیمه آزاد
• مرغ های شاخدار، در محیط های بازی همچون مراتع، باغ ها یا محوطه های محصور طبیعی بهترین عملکرد رشدی را از خود نشان می دهند. دلیل اصلی این موضوع، آزادی حرکت و رفتارهای طبیعی می باشد. چرا که پرنده های این نژاد، در طبیعت به راحتی امکان راه رفتن طولانی مدت، تحرک مداوم، جستجوی غذا، نوک زنی، خاک بازی، قرار گرفتن در نور طبیعی خورشید، تخلیه انرژی و کاهش استرس را دارند. این مزایا باعث می شود تا عضلات بدنی پرنده ها به صورت متعادل رشد نماید، استخوان های بدن و شاخ مستحکم تر شده و سیستم ایمنی شان تقویت گردد. همچنین، پر مرغ ها براق تر و رفتارشان طبیعی تر شده و نرخ بروز بیماری در آنها کاهش پیدا می کند. در کل، مرغ های شاخدار در محیط های بسته دچار رفتارهای بد می شوند.
– رشد در محیط های بسته قفس
• نگهداری از مرغ های شاخدار در قفس های کوچک معمولا با چالش هایی خاص همراه است. چرا که این پرنده ها به صورت ذاتی زیاد نمی توانند فضاهای بسته را تحمل نمایند. به نظر می رسد دلیل این موضوع آن است که کمبود تحرک مرغ ها در قفس باعث مواردی همچون رشد ناقص عضلات بدنی و استخوان ها، افزایش استرس و بروز رفتارهای عصبی، درگیری و نوک زنی، آسیب به شاخ و … می شود. بنابراین، با توجه به آنچه گفته شد، گرچه نگهداری در قفس از لحاظ مدیریتی کاری ساده تر است، اما معایبی را در پی خواهد داشت.
در نتیجه، با خیال راحت می گوییم که مرغ های شاخدار پرندگانی هستند که برای زندگی در محیط باز آفریده شده اند؛ به عبارتی محیط های نگهداری نیمه آزاد نیاز پرنده به تحرک، نور، رفتارهای معمولی، آرامش و غیره را تامین می کنند شرایطی ایده آل برای رشد پرنده ها مهیا گردد. در مقابل، نگهداری در قفس با رعایت فضای کافی، غنی سازی محیط و مدیریت دقیق می تواند جایگزین این روش نگهداری گردد. اما نمی توان گفت که یک جایگزین مناسب است.
خصوصیات مرغ شاخدار
هدف از پرورش مرغ شاخ دارچیست؟
پرورش مرغ های شاخدار معمولا با اهدافی فراتر صورت می گیرد. بسیاری از پرورش دهندگان به نگهداری و تکثیر این پرنده های زیبا و بازیگوش به صورت هدفمند روی آورده اند. نمونه هایی از این اهداف رایج عبارتند از؛
• یکی از مهمترین اهداف پرورش مرغ های شاخدار، حفظ تنوع ژنتیکی و جلوگیری از حذف این ویژگی نادر در میان نژادهای بومی است. شاخ دار بودن این پرنده ها، یک صفت ژنتیکی کمیاب و جذاب می باشد که در صورت عدم توجه پرورش دهندگان به تدریج از چرخه تولید حذف می گردد. افرادی که با دیدگاه اصلاح نژاد یا حفاظت ژنتیکی اقدام به پرورش این مرغ ها می کنند، تلاش دارند که این ویژگی ظاهری خاص را تثبیت کرده و به نسل های بعدی منتقل کنند. این نوع پرورش بیشتر جنبه علمی، پژوهشی و حفاظتی دارد.
• هدف دیگر، استفاده زیتی نمایشی از مرغ های شاخدار می باشد؛ اینجا نقطه ای است که باز هم به ظاهر جذاب و خاص این پرنده ها بر می گردد که باعث شده تا در باغ ها، مجموعه های پرندگان زینتی و حتی نمایشگاه های تخصصی طیور موردتوجه قرار گیرند. بسیاری از پرورش دهندگان با هدف پاسخ به بازارهای خاص به تکثیر این مرغ های دوست داشتنی می پردازند. البته، در این نوع پرورش، زیبایی ظاهری، سلامتی پرها و فرم شاخ پرنده اهمیت بیشتری نسبت به رشد یا میزان تولیدات شما دارد و می تواند از نظر اقتصادی نیز، برای شما مقرون به صرفه باشد.
بهترین برنامه غذایی برای مرغ های شاخ دار شامل چه مواردی است؟
استفاده از یک رژیم غذایی مناسب برای تغذیه در پرورش مرغ شاخدار نقش مستقیمی در سلامتی عمومی، رشد متعادل بدن و استحکام شاخ سر این پرنده ها دارد. نیازهای بدنی مرغ های شاخدار متنوع بوده و شامل موارد زیر است؛
– غلات؛
• پایه غذای مرغ های شاخدار غلات می باشد که به عنوان منبع اصلی انرژی بدن پرنده به حساب می آید. پرنده می تواند این نیاز را با مصرف موادی همچون گندم، جو و ذرت خردشده تامین نماید. زیرا، پرنده می تواند با مصرف این غلات میزان رشد عضلات خود را بالا برده و بتواند به خوبی حرکت کند. بدین وسیله، اصلی ترین بخش جیره روزانه را مصرف می کند.
– پروتئین
• به طور کلی، منابع پروتئینی برای رشد و بازسازی بافت های بدنی مرغ های شاخدار ضروری است؛ از جمله این منابع می توان به کنجاله سویا، کنجاله آفتابگردان، نخود یا عدس پخته شده و پودر ماهی در حد متعادل اشاره نمود. دقت کنید که پروتئین کافی باعث رشد مناسب بدن، کیفیت پرها و شکل گیری صحیح شاخ پرنده می شود.
– سبزیجات و علوفه تازه
• این مواد، منبع ویتامین و شادابی بوده و نمونه هایی همچون یونجه تازه یا خشک شده، سبزی های برگ داری مثل«کاهو، اسفناج و برگ چغندر» و نیز، علف های طبیعی را در بر می گیرد. این موارد، به بهبود هضم پرنده، کاهش میزان استرس و افزایش مقاومت بدنی کمک می کند.
– مکمل های معدنی
• مصرف این مکمل ها، بیشتر برای استحکام استخوان ها و شاخ پرنده می باشد. شما می توانید برای تامین نیاز بدنی پرنده به این مواد، بدان صدف معدنی خرد شده، سنگ آهک و پودر استخوان بدهید. توجه داشته باشید که کلسیم و فسفر کافی برای جلوگیری از نرمی استخوان و بد شکلی شاخ پرنده ها ضروری است.
– ویتامین ها و عناصر کمیاب
• اول اینکه استفاده از این مواد در رژیم غذایی پرنده های پرورش یافته شده در محیط های نیمه بسته اهمیت بیشتری دارد و نمونه هایی از آنها عبارتند از؛ مکمل های ویتامینی مخصوص طیور، ویتامین د3 برای جذب بهتر کلسیم و نیز، ویتامین آ و ای برای تقویت سیستم ایمنی.
– آب سالم
• حیاتی ترین بخش جیره پرنده ها، آب سالم، تمیز، خنک و در دسترس است.
اشتباهات رایج در پرورش مرغ شاخ دار
با وجود مقاومت نسبی مرغ های شاخدار در برابر شرایط مختلف برخی از خطاهای مدیریتی می توانند منجر به کاهش رشد، آسیب به شاخ ها و نیز، افت کیفیت بدنی پرنده شوند. از جمله مواردی که در زیر آمده است؛
• نگهداری این مرغ ها در فضاهای محدود و قفس های کوچک باعث می شود تا میزان استرس وارده بر آنها افزایش پیدا کرده و شما شاهد پرخاشگری و رشد ناقص عضلات و استخوان ها در آنها باشید. وقتی قفس کوچک است، بیشتر احتمال دارد که شاخ پرنده ها به هم خورده و دچار شکستگی گردد.
• برخی از پرورش دهندگان، در تمامی مراحل پرورشی تنها به رشد و سلامتی بدن و افزایش وزن مرغ های شاخ دار توجه می کنند و مسئله نیاز پرنده ها به تامین کلسیم و مواد معدنی کافی را نادیده می گیرند. در چنین شرایطی خواهیم دید که با گذشت زمان شاخ آنها نرم تر، بدشکل تر و یا متوقف خواهد شد.
• موضوع استفاده از یک رژیم غذایی یکنواخت و بدون تنوع نیز، بسیار مهم است؛ چرا که استفاده مداوم از یک نوع دان، بدون سبزی، پروتئین و مکمل ها باعث ضعف سیستم ایمنی بدن، کاهش کیفیت پرها و نیز، افت سلامتی عمومی مرغ ها می شود.
• نگهداری تعداد زیادی از مرغ های شاخدار در فضای محدود، تنش و رقابت غذایی بین آنها را افزایش می دهد. این شرایط، اغلب به بروز رفتارهایی همچون نوک زنی، درگیری، آسیب به سر و شاخ ها و کاهش بازده پرورشی منجر می شود.
• نکته بعدی آن است که مرغ های نر شاخدار در دوران بلوغ خود رفتارهای قلمروطلبی و تهاجمی پیدا می کنند. لذا، شما باید نرها را از هم جدا کنید. زیرا، نگهداری چند نر بالغ در یک فضا بدون مدیریت صحیح، احتمال درگیری شدید و آسیب های جدی را بالا می برد.
• شما نباید نسبت به نور طبیعی و تهویه محیط بی توجه باشید؛ کمبود نور خورشید و سیستم های تهویه خوب باعث اختلال در جذب کلسیم، کاهش فعالیت و افزایش بیماری ها در پرندگان می شود. البته، این موضوع به صورت غیرمستقیم بر روی رشد شاخ پرنده ها نیز، اثر منفی می گذارد.
• بعلاوه، نادیده گرفتن رفتارهای غریزی پرنده نیز، یک اشتباه است؛ به طور کلی، محروم کردن مرغ های شاخ دار از نوک زنی، خاک بازی و جستجوی غذا منجر به بی قراری و بروز یک سری از رفتارهای غیرطبیعی در آنها می شود.این رفتارها مستقیم یا غیرمستقیم بر روی سلامتی پرنده تاثیر خواهند گذاشت.
مهمترین ویژگی های یک سالن پرورش ایده آل برای مرغ شاخدار
در اینجا می خواهیم بگوییم که مرغ های شاخدار پرندگانی با تحرک بالا هستند. لذا، این موضوع باید در طراحی سالن پرورشی مخصوص آنها حتما در نظر گرفته شود. زیرا، محل زندگی مرغ ها باید به گونه ای باشد که ایمنی، آرامش و سلامتی پرنده را به طور همزمان تامین نماید. مشخصات یک سالن ایده آل برای مرغ های شاخ دار به شرح زیر است؛
• مورد اول، مربوط به ارتفاع مناسب سالن است؛ یعنی، سالن باید ارتفاع کافی داشته باشد تا پرندگان به هنگام حرکت، پریدن یا نشستن دچار برخورد سر و شاخ با سقف و یا تجهیزات نشوند. پس حتما این نکته را در نظر داشته باشید که ارتفاع کم سقف سالن خطر شکستگی یا آسیب به شاخ مرغ ها را به شدت افزایش خواهد داد.
• سالن باید به ازای هر پرنده فضای ایده آلی داشته باشد. یعنی میزان تراکم مرغ های شاخدار در داخل محوطه کمتر از مرغ های معمولی باشد. این فضا باید باعث کاهش استرس و درگیری، رشد بهترعضلات، حفظ سلامتی شاخ ها و … شود.
• دقت کنید که مسئله کف سازی استاندارد و بستر نرم از قلم نیانداخته شود؛ یعنی کف سالن باید با بستری نرم و خشک از جنس پوشال یا کاه خرد شده پوشانده شود تا از آسیب به پاهای پرنده ها جلوگیری شده و میزان فشار وارده از تحرک زیاد بدانها کاهش پیدا کند. بعلاوه، حواستان باشد که بستر مرطوب زمینه ساز بیماری ها و ضعف عمومی می باشد.
• افزون بر موارد گفته شده در بالا، وجود پنجره یا نورگیر برای تامین نور طبیعی موردنیاز پرنده ها اهمیت زیادی دارد. دلیل این مسئله آن است که نور خورشید به جذب بهتر کلسیم، افزایش نشاط پرنده ها و نیز، تنظیم رفتارشان کمک می کند و نقشی غیرمستقیم در رشد شاخ آنها دارد.
• سالن شما باید مجهز به مجموعه ای از سیستم های تهویه باشد. به گونه ای که بتوانند بدون ایجاد کوران شدید جریانی کنترل شده از هوا در محوطه ایجاد نمایند و بدین وسیله، برای تنفس پرنده هایتان هوای تازه و اکسیژن کافی فراهم کنند. تهویه محیط به اندازه ای مهم است که اگر ضعیف باشد، شما شاهد افزایش بیماری های تنفسی و افت رشد در پرنده هایتان خواهید بود.
• مورد بعدی، طراحی ایمن تجهیزات داخلی سالن است؛ بدین منظور باید دانخوری ها، آبخوری ها، میله ها و سایر تجهیزات لبه های گرد و بدون زاویه تیز داشته باشند و در ارتفاع مناسب نصب شوند تا از برخورد و آسیب به سر و شاخ پرنده ها جلوگیری شود.
• آرامش محیط و کاهش میزان تنش را هم در نظر داشته باشید؛ سالن پرورشی باید در مکانی کم سر و صدا و به دور از تنش های محیطی ساخته شود تا استرس مزمن باعث پرخاشگری، افت میزان رشد و آسیب دیدگی شاخ های مرغ ها نگردد.
• در پایان، بهترین سالن برای این مرغ ها، سالنی است که شرایط سالن و طبیعت را تا حد امکان به هم نزدیک کند.
پرورش مرغ شاخدار
میزان سود اقتصادی حاصل از پرورش مرغ شاخدار
گفتیم که مرغ های شاخدار پرندگانی جذاب و بسیار نادرند. در عین حال، پرورش این پرنده ها می تواند از نظر اقتصادی برای شما مزایای قابل توجهی داشته باشد. در این بخش می خواهیم بگوییم که سودی که شما به دست خواهید آورد، حاصل چندین عامل مختلف است که در زیر برایتان آورده ایم؛
– ارزش زینتی و بازار خاص پرنده های نادر
• شاخ این پرنده ها بسیار منحصر به فرد می باشد. لذا، ظاهر آن در بازار پرندگان زینتی و کمیاب بر ارزش پرنده های شما می افزاید.
• علاقه مندان به پرندگان خاص حاضرند تا قیمت های بالاتری را برای خرید نر و ماده شاخدار پرداخت کنند.
• فروش مرغ های شاخدار سالم، خوش اندام و دارای شاخ های کامل حتی در بازار محلی نیز، می تواند سود بالایی را برای کسب و کار شما به همراه داشته باشد.
– پرورش پرنده برای تکثیر و فروش جوجه ها
• مرغ های شاخدار با مدیریت مناسب شما می توانند تخم گذاری قابل قبول و نیز، نسبت جوجه دهی خوبی را داشته باشند.
• از سوی دیگر، فروش جوجه ها به دیگر پرورش دهندگان یا علاقه مندان می تواند برایتان یک درآمد مستمر و دوره ای ایجاد نماید.
• پرنده های نر و ماده جوان که ژنتیک مرغ شاخدار را به نسل بعدی منتقل می کنند، می توانند به عنوان مرغ مولد برای فروش یا گسترش گله پرنده ها مورد استفاده قرار گیرند.
– فروش مواد مکمل یا محصولات جانبی
• در برخی از موارد، فروشندگان می توانند دان، بستر و حتی برخی از مکمل های ویژه را همراه با پرنده به شما ارائه دهند که این کار منجر به افزایش ارزش افزوده اقتصادی می گردد.
– ارزش آموزشی و پژوهشی
• گاهی این پرندگان برای یک سری از پژوهش های ژنتیکی، آموزشی و نمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرند.
• بعلاوه، فروش مرغ های شاخدار به دانشگاه ها، موزه ها یا مراکز تحقیقاتی می تواند یک درآمد غیرمستمر اما بالا برای شما داشته باشد.
– مزیت رقابتی پرورش مرغ های شاخدار
• شاخدار بودن یک ویژگی نادر و جذاب می باشد که باعث می شود تا پرورش دهنده در بازار متمایز به نظر برسد. این مزیت، قادر است تا در بازارهای کوچک محلی نیز، قیمت فروش مرغ ها را دو تا سه برابر افزایش دهد.
– مراقبت
• با مدیریت صحیح تغذیه، سالن محل نگهداری و نیز، توجه به سلامتی شاخ پرنده ها می توانید یک سرمایه گذاری کوتاه تا میان مدت برای خود راه اندازی نمایید.
سخن آخر
اکنون، با توجه به مقاله ای که خواندید دیگر لازم نیست در پرورش مرغ های شاخ دار درنگ کنید. زیرا، این مرغ ها نه تنها ظاهری جذاب و نادر دارند بلکه ترکیبی منحصر به فرد از ویژگی های ژنتیکی، رفتاری و نیز، اکولوژیکی را در خود حفظ نموده اند. در مجموع، پرورش این پرنده های زیبا و دوست داشتنی فرصتی است برای حفظ تنوع ژنتیکی، تجربه نگهداری از پرندگان خاص و حتی کسب درآمد از بازارهای ویژه. لذا، چنانچه می خواهید تا در این مسیر موفق شوید باید بدانید که رسیدن به این نقطه موفقیت در گرو شناخت دقیق نیازهای تغذیه ای، محیطی و رفتاری پرنده هایتان است و در واقع، رعایت این اصول می باشد که هم سلامتی و رفاه پرنده و هم، سود اقتصادی شما را تضمین خواهد نمود. بعلاوه، شما می توانید با مدیریت درست پرورش آنها این مرغ های زیبا را برای نسل های بعدی محفوظ نگه دارید بر ارزش اقتصادی و فرهنگی آنها بیافزایید.