همه چیز در مورد شترمرغ آفریقایی
شترمرغ آفریقایی، بزرگ ترین پرندگان زنده جهان هستند که با وجود ناتوانی شان در پرواز، در دشت های باز آفریقا با سرعتی چشمگیر می دوند و سازگاری شگفت انگیزی برای بقا در اقلیم های خاص از خود نشان می دهند. در کل این پرنده ها از نظر جثه و توانایی حرکتی منحصر به فردند. همچنین، از لحاظ رفتارهای اجتماعی، تولیدمثل و نقش اقتصادی اهمیت بسیار زیادی دارند. در این مقاله می خواهیم تا همراه با شما به بررسی ویژگی های زیستی، زیستگاه، رفتارها و اهمیت شترمرغ های آفریقایی بپردازیم تا تصویری جامع از این گونه های برجسته به شما ارائه دهیم. پس، با ما همراه باشید؛
نگاهی به پرها و رنگ شترمرغ آفریقایی
شترمرغ های آفریقایی با نام علمی «استروتیوکاملوس» شناخته می شوند و می توان گفت که بزرگترین پرندگان زنده روی زمین اند. این پرنده ها، از نظر ویژگی های ریخت شناسی بسیار متمایز اند و اجزای بدنی منحصر به فردی دارند که در ادامه، بدان پرداخته شده است؛
قد این پرنده ها بین 2.1 تا 2.8 متر بوده و وزنی معادل 90 تا 150 کیلوگرم دارند. بعلاوه، شترمرغ های آفریقایی بدنی حجیم و بیضی شکل با مرکز ثقل پایین دارند که آنها را برای دویدن با سرعت بالا سازگاری می نماید.
از دیگر ویژگی های آنها می توان به گردنی بسیار بلند و انعطاف پذیر اشاره کرد که گاهی ممکن است تا بیش از یک متر طول داشته و دارای پوششی از پرهای نازک یا تقریبا بدون پر است. پوست گردن و صورت این پرنده ها بسته به گونه و وضعیت فیزیولوژیکی شان اغلب صورتی، خاکستری یا مایل به آبی می باشد و دارای چشم هایی بسیار بزرگ با قطر 5 سانتیمتر هستند. به نظر می رسد که این شترمرغ ها در میان مهره داران خشکی زی بزرگترین چشم ها را دارند که برای محافظت در برابر ورود گرد و غبار بیابانی با مژه هایی بسیار بلند و متراکم آراسته شده اند. همچنین، لازم به ذکر است که شترمرغ های آفریقایی دارای منقاری پهن، نسبتا کوتاه و صاف با نوک گرد می باشند. این پرنده ها دندان ندارند!
به طور کلی، پرهای بدن این شترمرغ ها نرم، شل و فاقد قلاب های محکم اند. بنابراین، حالتی پف دار دارند. درمورد تفاوت های جنسی واضح باید بگوییم که نرهای بالغ دارای پرهای سیاه براق با شاه پرهای سفید در بال و دم اند. در حالی که ماده ها پرهایی خاکستری یا قهوه ای مایل به خاکی دارند که برای استتار بهتر در هنگام خوابیدن بر روی تخمها بسیار مناسب است. و اما بال ها! بال ها درحدود 2 متر طول دارند و طبیعتا قابل استفاده برای پرواز نیستند. این بال ها بیشتر برای حفظ تعادل پرنده در هنگام دویدن و نیز، انجام حرکات نمایشی به هنگام جفتگیری مورد استفاد قرار می گیرند.
پاهای بسیار بلند، عضلانی و قدرتمند هم از مهمترین ویژگی های ظاهری این شترمرغ ها می باشد. شترمرغ های آفریقایی تنها پرندگان زنده ای هستند که در هر پا دو انگشت دارند؛ انگشت داخلی بزرگ تر است و دارای ناخنی بسیار ضخیم و سم مانند می باشد که برای دویدن و دفاع به کار می رود. پوست پاهای این پرنده ها برای تحمل گرمای زمین های خشک ضخیم بوده و دارای فلس است. طول هر قدم این پرنده ها به ویژه هنگام دویدن می تواند به 3 تا 5 مترهم می رسد.
دم شترمرغ های این نژاد، کوتاه بوده و از پرهای نرم و سفید یا خاکستری پوشیده شده است و بیشتر در حفظ تعادل و انجام حرکات نمایشی نقش دارد.
پرورش شترمرغ
نخستین شترمرغ های آفریقایی
شترمرغ های امروزی به راسته پرندگان دونده یا راتیت ها تعلق دارند. بررسی های فسیلی نشان می دهد که منشا این پرندگان به میلیون ها سال پیش باز می گردد. براساس این یافته ها، اجداد شترمرغ های این نژاد در ابرقاره گوندوانا زندگی می کرده اند که پس از جدا شدن آن جمعیت ها در قاره های مختلف پراکنده شده و هرکدام متناسب با محیط خود تکامل پیدا کردند. در این هنگام، شترمرغ های آفریقایی در آفریقا ماندند و به تدریج، خود را با محیط های ساوانا و نیمه خشک سازگار نمودند.
روند تکاملی این شترمرغ ها به گونه ای بود که در این مسیر، شروع به از دست دادن توانایی پرواز خود نمودند. این روند، در نتیجه سازگاری با زندگی زمینی حاصل شد. سپس، اندازه بدن این شترمرغ ها برای دفاع در برابر شکارچیان افزایش پیدا کرد. در مرحله بعدی، پاهای دو انگشتی پرنده برای افزایش سرعت و کارآیی حرکتی و چشم های آن هم برای پایش بهتر محیط تکامل پیدا کردند. در نهایت، شترمرغ ها به سریع ترین پرندگان جهان دونده جهان تبدیل شدند.
رژیم غذایی شترمرغ های آفریقایی در محیط های طبیعت
به طور کلی، شترمرغ های آفریقایی پرندگانی همه چیزخوارند که گرایشی گیاه خوارانه دارند. این پرنده ها دارای یک رژیم غذایی منحصر به خود هستند که بسته به فصل، میزان دسترسی به منابع غذایی و نیز، شرایط اکولوژیکی تغییر می کند و شامل موارد زیر است؛
بخش اصلی غذای این شترمرغ ها متشکل از اجزای گیاهی بوده و در زیستگاه های ساوانا و نیمه خشک شامل علف های تازه و جوان، برگ درختچه ها و بوته ها، دانه ها، بذرهای خودرو، گل ها و گاهی میوه های کوچک می باشد. شترمرغ ها دندان ندارند و به همین دلیل، غذا را نمی جوند. بلکه آن را می بلعند. به علاوه، گردن بلند آنها امکان دسترسی به پوشش های گیاهی ارتفاعات مختلف را فراهم می کند.
منابع جانوری هم برای تامین پروتئین موردنیاز بدن شترمرغ ها و برخی از ریز مغذی ها ضروری اند. نیاز بدنی پرنده به این منابع، در فصول تولیدمثلی افزایش پیدا می کند. بدین منظور، پرنده به خوردن حشراتی «همچون ملخ، سوسک و مورچه»، لاروها، خزندگان کوچک، گاهی جوندگان بسیار کوچک و … روی می آورد. این رفتار تغذیه ای انعطاف پذیری بقای آنها را در شرایط کمبود منابع گیاهی افزایش می دهد.
شترمرغ ها سنگ ریزه می بلعند! این سنگ ها در سنگدان پرنده باقی می مانند و به خرد شدن مکانیکی غذا کمک می کنند.
به طور کلی، دستگاه گوارشی این پرنده ها برای استخراج حداکثری آب از مواد غذایی مصرفی شان سازگار شده است. لذا، می توانند تا چندین روز بدون نوشیدن مستقیم آب زنده بمانند و رطوبت موردنیاز را از گیاهان دریافت کنند.
شترمرغ های آفریقایی بیشتر در ساعات خنک صبح و عصر تغذیه می کنند.
این پرنده ها معمولا به صورت گروهی چرا می کنند که این امر، هم بهره وری تغذیه را افزایش می دهد و هم خطر شکار شدن را کاهش می دهد.
شترمرغ های آفریقایی به هنگام احساس خطر، بلافاصله غذا خوردن را قطع می کنند و آماده دویدن می شوند.
خرید تخم نطفه دار انواع پرندگان از جمله تخم نطفه دار شترمرغ از شرکت آذرجوجه در عمده فواصل سال امکان پذیر می باشد .جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره های درج شده در سایت azarjooje.net تماس گرفته و از مشاوره های رایگان کارشناسان مجموعه بهرمند شوید.
رژیم غذایی شترمرغ های آفریقایی در محیط های بسته
بر اساس آنچه در بخش قبلی گفته شد، لازم است تا در محیط های پرورشی تغذیه شترمرغ های آفریقایی بر اساس سن، هدف تولید و شرایط محیطی باشد. شما باید در محیط های بسته برنامه غذایی پرنده هایتان را به گونه ای تنظیم کنید که تمامی نیازهای بدنی شان تامین شود. این برنامه باید به گونه ای تنظیم شود که دارای پروتئین خام کافی با اسیدهای آمینه ضروری، کلسیم و فسفر متعادل، فیبر خام، آب تازه و تمیز و انرژی کافی باشد. حال، بیایید تا با هم برنامه غذایی این شترمرغ ها را بر اساس سن بررسی نماییم؛
– جوجه گی یا صفر تا 3 ماهگی
غذای جوجه ها باید دارای 20 الی 22 درصد پروتئین خام با انرژی متوسط باشد. پرنده ها در این سنین به مکمل های ویتامینی حاوی ویتامین ای، د3 و آ و نیز، عناصر کمیابی همچون روی و سلنیوم نیاز شدید دارند. در این زمان باید به جوجه های خود خوراک استارتری به شکل پلت ریز یا آردی بدهید. در مجموع، حساس ترین دوره شترمرغ ها از نظر مشکلات اسکلتی و رشد نامتوازن همین دوره هاست.
– دوره رشد از 3 تا 12 ماهگی
در این دوره، لازم است تا میزان انرژی دریافتی شترمرغ ها را به تدریج افزایش دهید و 16 تا 18 درصد پروتئین خام در آن بگنجانید. پرنده ها در این سنین به فیبر بیشتری نسبت به دوره استارتری نیاز دارند. لذا، شما می توانید از علوفه یا یونجه با کیفیت خرد شده در کنار کنسانتره برای تغذیه آنها استفاده کنید. توجه کنید که لازم است تا شما در این دوره از چاقی پرنده هایتان جلوگیری کنید.
– پرنده های مولد
شترمرغ های آفریقایی باید در این سنین با جیره غذایی دارای 16 درصد پروتئین تغذیه شوند. این جیره باید دارای میزان بالایی از کلسیم باشد تا پوسته تخم هایشان کاملا سالم باشد. همچنین، لازم است تا برای پرنده های خود از مکمل های ویتامینی و معدنی ویژه تولیدمثل استفاده کنید. اما حواستان باشد که وزن پرنده هایتان را کنترل نمایید تا قدرت باروریشان حفظ شد.
شترمرغ آفریقایی
جفتگیری شترمرغ
حال بیایید تا جفتگیری شترمرغ های آفریقایی را با هم بررسی کنیم؛ به طور کلی، جفتگیری در این پرنده ها فرآیندی رفتاری و فیزیولوژیکی پیچیده است که تحت تاثیر فصل، شرایط محیطی و ساختار اجتماعی گله پرندگان می باشد. این شترمرغ ها، پرنده هایی چندهمسری هستند!
یک سری از ویژگی های زیستی مهم در شترمرغ های آفریقایی وجود دارد که همزمان با بروز آنها می توان متوجه بلوغ و آمادگی برای تولیدمثل آنها شد؛ در کل، بلوغ جنسی بین 2 تا 4 سالگی شترمرغ هاست. پرنده های ماده در این زمان آمادگی گذاشتن تخم هایی به وزن 1.2 تا 1.8 کیلوگرم را دارند. لذا، باید بگوییم که بزرگترین تخم ها در میان پرندگان زنده متعلق به این شترمرغ ها می باشد.
در زیستگاه های طبیعی آفریقا، فصل تولیدمثل معمولا همزمان با افزایش بارندگی و وفور منابع غذایی آغاز می شود که در آن، پرنده های نر شروع به نشان دادن رفتارهای قلمرو طلبی از خود می کنند. از نشانه های آمادگی جنسی نوع نر این شترمرغ ها، می توان به پر رنگ تر شدن رنگ پوست ساق پا و گردن آنها اشاره کرد. همچنین، سطح تستوسترون نوع نر این پرنده ها نیز، در این دوره افزایش پیدا می کند.
در مرحله بعدی، نرها وارد عمل می شوند؛ این شترمرغ ها برای جذب ماده ها رفتارهای نمایشی مشخصی را از خود نشان می دهند. مثلا، بال های خود را باز می نمایند، پرهای سفیدشان را تکان می دهند، گردن خود را به صورت ریتمیک خم و راست می کنند، صداهای بم و کوبنده ای را از خود تولید می کنند و سپس، می نشینند و بال هایشان را به زمین می کوبند. مجموعه این نمایش ها برای جلب توجه پرنده ماده موردنظر و همچنین، دور نمودن پرنده های نر رقیب انجام می شود.
همواره، یک نر غالب با یک ماده اصلی و چند ماده فرعی جفتگیری می کند و آن پرنده ماده اصلی، جایگاه برتری در لانه دارد. البته، جفتگیری فرآیندی است که به صورت زمینی و در کوتاه مدت انجام می شود. پس از جفتگیری، پرنده ماده نیاز به لانه ای امن دارد تا در آنجا تخمگذاری کند. لذا، پرنده نر گودالی کم عمق را در زمین حفر می کند. این گودال همان لانه موردنظر است و به گونه ای می باشد که چند ماده بتوانند در آن تخمگذاری نمایند. معمولا، تعداد تخم ها بین 15 تا 60 عدد خواهد بود و نحوه قرار گرفتن آنها در گودال به صورتی است که تخم های پرنده ماده اصلی در مرکز قرار گیرند تا شانس جوجه آوریشان بالا رود.
سپس، وارد مرحله جوجه کشی می شویم؛ در این مرحله، لازم است تا تخم ها گرم نگه داشته شوند. لذا، پرنده ماده بیشتر ساعات روز را بر روی تخم ها می خوابد. زیرا، نوع ماده به رنگ خاکستری است و بهتر می تواند استتار نماید. اما در هنگام شب معمولا نرها جای خود را با ماده ها عوض می کنند. چون رنگ پرهایشان سیاه است و استتار بهتری در شب دارند. توجه داشته باشید که دوره جوجه کشی از تخم های نطفه دار شترمرغ های آفریقایی حدود 40 تا 42 روز می باشد.
نکاتی برای نگهداری از شترمرغ ها در محیط های بسته
نگهداری موفق از شترمرغ های آفریقایی در محیط های بسته تنها به تغذیه صحیح محدود نمی شود. مواردی وجود دارد که معمولا کمتر به آنها توجه می شود. این موارد، مستقیما بر کاهش تلفات و افزایش راندمان شما اثر خواهد داشت. چند نمونه از نکات اساسی در زیر آمده است؛
حداقل فضای استاندارد مورد نیاز برای هر پرنده بالغ 200 تا 400 مترمربع است.
جوجه ها در هفته های اول زندگی باید تراکم کمتری در فضا داشته باشند. در این سنین، در هر 20 مترمربع 5 تا 7 جوجه جا می شوند.
حصار اطراف محل نگهداری شترمرغ ها حداقل باید 2 متر ارتفاع داشته باشد.
شما باید برای جلوگیری از آسیب به گردن پرنده هایتان از فنس توری نرم یا سیم روکش دار در اطراف محوطه استفاده کنید.
توجه کنید که شترمرغ ها پرندگانی به شدت استرسی هستند؛ لذا، شما باید استرس و رفتارهای تهاجمی شان را کنترل کنید. بدین منظور، لازم است تا در فصل تولیدمثل نرهای بالغ را تفکیک نمایید، از ورود افراد ناشناس به محدوده زندگی پرندگان جلوگیری کنید، از صداهای ناگهانی همچون صدای فریاد، ماشین آلات و … بپرهیزید، جلوی تحریکات بصری پرنده را بگیرید و …
بستر محل زندگی پرنده ها باید خشک، غیرلغزنده و دارای زهکشی مناسب باشد. بدین منظور، می توانید از خاک شنی یا ترکیبی از ماسه و خاک استفاده کنید.
استفاده از سطوح بتنی صاف بدون پوشش مناسب باعث بروز مشکلات مفصلی در پرنده های شما خواهد شد.
نکته بعدی این است که شما باید برای رفتار طبیعی و کنترل انگل های خارجی در محوطه قفس، محل های شن بازی ایجاد کنید.
شترمرغ ها نسبت به گرما بسیار مقاوم اند؛ اما، در برابر رطوبت بالا حساسیت بالایی از خود نشان می دهند.
در فصول گرمی همچون تابستان ایجاد سایه بان از ضروریات است.
شما باید در مناطق سرد از پناهگاه های سرپوشیده با کف خشک استفاده نمایید.
محوطه باید تهویه مناسبی داشته باشد تا از تجمع آمونیاک در فضا جلوگیری شود.
شما باید اشیای براقی همچون میخ، فلز و پلاستیک را محوطه حذف نمایید؛ زیرا، ممکن است شترمرغ ها آنها را ببلعند.
دقت کنید که وجود گوشه های تیز در قفس یا آخور ممنوع است!
آبخوری این پرنده ها باید محکم و غیرقابل واژگونی باشد.
برنامه واکسیناسیون را از قلم نیندازید.
برای پرنده های تازه وارد حداقل 2 تا 3 هفته قرنطینه لازم است.
روش های کسب درآمد از شترمرغ های آفریقایی
به عنوان یک جمع بندی کلی، پرورش شترمرغ های آفریقایی به دلیل چندمحصولی بودن یکی از فعالیت های دامپروری با تنوعی از روش های کسب درآمد می باشد. به عبارتی، برخلاف بسیاری از دام ها که تنها یک محصول اصلی تولید می کنند، شترمرغ ها می تواند چندین منبع درآمد برایتان ایجاد کنند؛
محصول اصلی اقتصادی یا گوشت
در کل، هر شترمرغ پروازی می تواند حدود 30 تا 40 کیلوگرم گوشت قرمز کم چرب با کلسترول پایین تولید کند که دارای پروتئین بالا و آهن قابل جذب می باشد. به همین دلیل، این نوع گوشت در بازارهای سالم تقاضای رو به رشدی دارد.
چرم حاصل از شترمرغ ها از گران ترین چرم های لوکس جهان به شمار می رود که دارای بافتی خاص و فولیکول دار است. این نوع چرم، در صنعت تولید کیف و کفش برندهای لوکس جهان مورد استفاده قرار می گیرد؛ زیرا، مقاومت بالا و انعطاف پذیری مطلوب از مشخصه های بارز آن است. در بسیاری از کشورها، تولید این چرم سودآورترین بخش پرورش شترمرغ است.
شما می توانید به تولید و فروش تخم شترمرغ هم بپردازید؛ زیرا، هر تخم حدود 1.2 تا 1.8 کیلوگرم وزن دارد و قابل مصرف به صورت خوراکی است. همچنین، شما می توانید از پوسته ضخیم این تخم ها در صنایع دستی و دکوراتیو نیز، استفاده نمایید. بعلاوه، فروش تخم نطفه دار شترمرغ هم برای جوجه کشی درآمدزا است.
در صنعت مد، دکوراسیون و تولید گردگیرهای صنعتی هم می توان از پرهای شترمرغ استفاده کرد.
شما می توانید چربی زیرپوستی شترمرغ را استخراج و به عنوان روغن شترمرغ در صنایع بهداشتی یا درمانی مورد استفاده قرار دهید.
این پرنده ها مقاومت بدنی بالایی نسبت به گرما و اقلیم های گرم دارند. به همین دلیل است که شترمرغ های آفریقایی قابلیت پرورش در اراضی نیمه خشک و کم بازده را دارند.
نیاز آبی بدن این شترمرغ ها نسبت به گاو کمتر است.
این نژاد از شترمرغ ها طول عمر تولیدمثلی مناسبی دارند و می توانند تا چندین سال پی در پی تخم گذاری نمایند.
درمورد شترمرغ های آفریقایی، شما هم می توانید به فروش جوجه های یک روزه بپردازید، هم می توانید پرنده های مولد را بفروشید، هم می توانید از توریست و گردشگری کسب درآمد کنید، هم به صادرات چرم و گوشت مشغول شوید و …
در پایان، سیستم پرورش شترمرغ به دلیل چند محصولی بودن ریسک اقتصادی را توزیع می کند؛ به عبارتی، اگر بازار یک محصول افت کند، درآمد حاصل از سایر محصولات می تواند ضرر و زیان شما را جبران کند.
همه چیز در مورد شترمرغ
سخن آخر
در پایان، می خواهیم به شما یادآوری کنیم که شترمرغ های آفریقایی با نام علمی استروتیوکاملوس به عنوان بزرگترین پرندگان زنده شناخته می شوند که طی میلیون ها سال تکامل در اقلیم های گرم و نیمه خشک آفریقا به سازگاری های منحصربه فردی دست یافته اند. این پرنده ها، با مشخصات ظاهری برجسته خود به گونه هایی کاملا متمایز در میان پرندگان دیگر تبدیل شده اند. در بررسی های زیستی معلوم شده است که این شترمرغ ها دارای رفتارهای تولیدمثلی پیچیده، سیستم جفتگیری چندهمسری و همکاری والدینی در جوجه کشی هستند. همچنین، رژیم غذایی انعطاف پذیر آنها نقش مهمی در بقای طبیعی شان ایفا می کند. به طور کلی، در سیستم های پرورشی مواردی همچون مدیریت علمی تغذیه، طراحی صحیح جایگاه، کنترل استرس و نیز، رعایت اصول بهداشتی از عوامل کلیدی در کاهش میزان تلفات و افزایش بهره وری به شمار می آیند.
افزون براین، پرورش شترمرغ به دلیل چند محصولی بودن ظرفیت ایجاد ارزش افزوده قابل توجهی دارد و می تواند در مناطق گرم و کم آب گزینه ای مناسب برای تنوع بخشی به فعالیت های دامپروری باشد. با توجه به تمام اینها، مطالعه شترمرغ ها می تواند میان دانش بوم شناسی و کاربردهای علمی آنها در صنعت دامپروری پیوندی ویژه ایجاد کند. در این مقاله نیز، تمامی سعی ما بر این بوده است.