تخم نطفه دار از آغاز جوجه کشی می تواند اطلاعات مهمی درباره رشد و سلامت جنین در اختیار پرورش دهنده قرار دهد. یکی از مواردی که هنگام بررسی یا نوربینی تخم ها توجه افراد را جلب می کند، وجود لکه های سیاه و قرمز در تخم نطفه دار است. مشاهده این لکه ها معمولا این سوال را ایجاد می کند که آیا جنین به صورت طبیعی در حال رشد است یا این تغییرات می توانند نشانه توقف رشد و مرگ جنین باشند؟ پاسخ به این سوال به رنگ، شکل، محل لکه و مرحله رشد جنین بستگی دارد. برخی لکه ها و رگ های قرمز بخشی طبیعی از فرآیند رشد جنین هستند، در حالی که بعضی تغییرات می توانند هشداری برای بروز مشکل باشند. در ادامه، دلایل ایجاد این لکه ها و روش تشخیص نشانه های طبیعی از موارد غیر طبیعی را بررسی می کنیم.
دلیل وجود لکه های سیاه و قرمز در تخم نطفه دار چیست؟
دقت کنید که حتما در صورت وجود نشانه هایی بر روی تخم، خونسردی خود را حفظ کرده و با دانش و آگاهی پیش بروید. ابتدا به این نکته توجه داشته باشید که در فرآیند جوجه کشی، مشاهده لکه های قرمز یا سیاه داخل تخم نطفه دار موضوعی رایج می باشد که ممکن است نگرانی هایی برای پرورش دهندگان ایجاد نماید. این لکه ها ممکن است نشانه هایی از رشد طبیعی جنین، مرگ زودهنگام یا حتی آلودگی باشند. بهتر است تا برای تفسیر درست این علائم، از دلایل احتمالی آنها آشنایی لازم را کسب کنید. در ادامه، انواع لکه ها و نیز، مهم ترین علل وجود این لکه ها را برایتان آورده ایم؛
لکه های قرمز؛
این لکه ها در نتیجه خونریزی های داخلی یا طبیعی درون تخم در مراحل اولیه رشد جنین مشاهده می شوند و می توانند نگران کننده و یا طبیعی باشند. علل وجود این لکه ها عبارتند از؛
• رگ زایی طبیعی؛
در مراحل اولیه جوجه کشی، رگ های خونی از کیسه زرده درون تخم نطفه دار منشأ می گیرند. این رگ ها ممکن است به صورت خطوط و یا لکه های قرمز روشن دیده شوند. لکه های قرمز در واقع همان تجمع این رگ ها در ناحیه ای خاص می باشند. در این حالت، اصلا نگران نباشید! زیرا به احتمال زیاد جنین زنده است و این روند نشانه ای رشد طبیعی آن است.
• خون ریزی زیر پوستی یا پارگی مویرگی درون تخم؛
علت این مسئله، معمولا شوک مکانیکی و یا ضربه، دمای محیط دارای نوسان و یا جابجایی های خشن می باشد. لکه خونی که در این حالت ایجاد می شود، ممکن است در یک نقطه جمع شود و یا به صورت پخش شده باشد. در بیشتر مواقع، شما شاهد توقف رشد جنین و نیز، خونریزی خواهید بود که نشانه ای از مرگ زودرس می باشد.
• مرگ جنین در مراحل اولیه؛
اگر هنگام نوربینی در اطراف زرده یا بخش مرکزی تخم یک حلقه خونی قرمز مشاهده کردید، احتمالا جنین در روزهای ابتدایی جوجه کشی از بین رفته است. معمولا پس از مرگ جنین، گردش خون متوقف می شود و خون موجود در رگ ها به تدریج حالت حلقه ای پیدا می کند. به همین دلیل، پرورش دهنده می تواند حلقه خونی را به عنوان یکی از نشانه های مهم توقف رشد جنین در نظر بگیرد.
– لکه های سیاه رنگ؛
این لکه ها معمولا به علت وجود قارچ، فساد و یا مرگ جنین در مراحل پیشرفته داخل تخم ایجاد می شوند. علل ملاحظه این لکه ها به شرح زیرند؛
• مرگ جنین در مراحل پیشرفته؛
اگر جنین در هفته دوم یا سوم جوجه کشی بمیرد، هنگام نوربینی آن را به شکل یک توده تیره یا سیاه درون تخم مشاهده خواهید کرد. در چنین شرایطی، جنین دیگر رشد نمی کند و بخش تیره تخم حالت غیر طبیعی پیدا می کند. هنگام نوربینی نیز ممکن است یک سمت تخم کاملا تاریک به نظر برسد و نشانه های طبیعی رشد و فعالیت جنین را مشاهده نکنید. این تخم اگر مدت زیادی بماند ممکن است با بوی بد همراه شود. زیرا، جنین مرده به دلیل تجمع مواد زاید و تجزیه درون تخم به فساد دچار می شود.
• عفونت قارچی یا باکتریایی؛
از آنجایی که برخی از قارچ ها یا باکتری ها ممکن است از طریق پوسته به داخل تخم نفوذ کنند، این عفونت ها در تخم نطفه دار به سادگی ایجاد می شوند و منجر به ایجاد لکه های سیاه، با رگه های سبز و یا خاکستری می شوند. نشانه های این عفونت ها شامل بوی تعفن، تغییر رنگ پوسته از بیرون یا رشد کپک می باشد. توجه داشته باشید که تخم های نطفه دار در این حالت غیرقابل استفاده بوده و باید معدوم شوند.
• عدم تعادل رطوبت و دما؛
حتما دقت کنید که اگر تخم های نطفه دار در شرایط دمایی خشک و یا مرطوب نگهداری شوند، جنین درون آنها دچار اختلالات رشدی خواهد شد. این اختلالات گاهی با خون مردگی یا نقاط سیاه داخلی همراه اند. علاوه بر این، چرخش نامناسب تخم ها نیز، همین مشکلات را در پی خواهد داشت که نشانه ای از مرگ جنین هستند.
• اشتباه در کندلینگ ؛
گاهی سایه جنین زنده و یا محل تجمع زرده به اشتباه به عنوان لکه سیاه یا مرگ جنین تعبیر شده و خود فرد، تخم نطفه دار را از بین می برد. به همین دلیل، کندلینگ باید توسط فرد باتجربه و با دقت انجام شود.
• وجود آلودگی های بیرونی یا لکه بر روی پوست؛
گاهی لکه های روی پوسته با تغییرات داخل تخم اشتباه گرفته می شوند. بنابراین، برای بررسی وجود لکه های سیاه و قرمز در تخم نطفه دار بهتر است از دستگاه کندلینگ در محیط تاریک استفاده کنید. این لکه ها همیشه نشانه مرگ جنین نیستند و برخی از آنها در نتیجه رشد طبیعی جنین ایجاد می شوند. شکل و محل لکه، وضعیت رگ های خونی و مرحله جوجه کشی در تشخیص اهمیت دارند. در ادامه بررسی می کنیم چه زمانی این لکه ها طبیعی و چه زمانی هشدار دهنده هستند.
وجود لکه های قرمز به شکل رگ های خونی طی روزهای دوم تا هفتم جوجه کشی
• توجه نمایید که اگر لکه های درون تخم نطفه دار مثل رگ های درختی به نظر برسند، یعنی سیستم گردش خون جنین در حال شکل گیری است و روند رشد طبیعی را طی می کند. اگر دقت کنید در مرکز این رگ ها یک نقطه تیره رنگ که قلب جنین است در حال تپیدن می باشد.
– سایه تیره یکنواخت در مراحل پایانی بعد از روز چهاردهم جوجه کشی
• در روزهای پایانی جوجه کشی کل تخم ممکن است تیره به نظر برسد. زیرا جنین درون آن دیگر بزرگ شده است. این مورد نیز، طبیعی بوده و نشانه وجود جنین زنده و درحال تکامل می باشد.
حال بیایید تا با هم درباره زمانی که وجود این لکه ها نشانه ای از مشکل است صحبت کنیم. وجود این لکه ها در برخی از شرایط به شرح زیر، مشکل دار بوده و در صورت مشاهد آن باید سریعا اقدام نمایید؛
– وجود لکه های قرمز به شکل حلقه خون
• معمولا پرورش دهنده طی روزهای سوم تا پنجم جوجه کشی این لکه ها را مشاهده می کند که می توانند نشانه مرگ زودهنگام جنین باشند. اگر هنگام نوربینی حلقه خون داخل تخم نطفه دار مشاهده کردید، احتمالا جنین از بین رفته و پس از توقف گردش خون، خون در اطراف جنین تجمع پیدا کرده است.
– لکه های سیاه متراکم یا توده ای در روزهای میانی یا پایانی
• این مورد به دلیل مرگ جنین در مراحل پیشرفته بوده و طی آن، جنین تجزیه یا خشک شده خود را به صورت لکه سیاه نشان می دهد.
– لکه های سیاه همراه با بوی بد یا رنگ های عجیب
• مواردی همچون عفونت باکتریایی و قارچی سبب بروز این لکه ها می شود. این تخم ها باید سریعا حذف شوند چون ممکن است به بقیه تخم ها آسیب بزنند.
عدم وجود لکه های سیاه و قرمز در تخم نطفه دار طی فرایند نور بینی
اگر هنگام نوربینی یک تخم نطفه دار هیچ لکه قرمز یا سیاه و هیچ رگ خونی مشاهده نکردید، احتمالا جنین درون تخم تشکیل نشده یا رشد خود را در مراحل بسیار ابتدایی متوقف کرده است. در چنین شرایطی، بهتر است وضعیت تخم را طی چند مرحله بررسی کنید و تنها با یک بار نوربینی درباره آن تصمیم نگیرید. پس از بررسی زمان جوجه کشی، وضعیت رگ های خونی و تغییرات داخل تخم، می توانید اقدام مناسب را انجام دهید.
– بررسی سن تخم و زمان جوجه کشی؛
• اگر تنها 2 یا 3 روز از شروع جوجه کشی گذشته شده، هنوز برای مشاهده لکه ها زود است. دو روز دیگر صبر کرده و سپس تخم ها را با نور بررسی کنید.
• اگر بیش از 5 روز از شروع فرآیند گذشته و هنوز هیچ اثری نیست، احتمال می رود که تخم از همان ابتدا نطفه نداشته و یا دچار مرگ زودرس شده است.
– بررسی نطفه دار بودن تخم؛
• تخم ممکن است اصلا نطفه نداشته یا اینکه اصلا لقاح صورت نگرفته باشد.
• یکی از تخم ها را بشکنید و نقطه سفید روی زرده یا دیسک ژرمینال را بررسی نمایید. اگر شبیه حلقه باشد نطفه دار بوده و اگر نقطه ای باشد بی نطفه است.
– بررسی شرایط جوجه کشی؛
• دمای نامناسب، رطوبت کم یا زیاد و یا نوسانات دمای و رطوبتی بالا باعث رشد نکردن نطفه می شود.
• دما را بررسی و بر روی 37.5 درجه سانتیگراد و رطوبت را نیز، بر روی 45 تا 55 درصد در هفته اول قرار دهید. همچنین، تهویه مناسب و چرخش صحیح تخم ها را از قلم نیندازید.
– بررسی کیفیت تخم و نگهداری آنها قبل از جوجه کشی
• دقت کنید که نگهداری طولانی یا نامناسب تخم ها پیش از گذاشتن در دستگاه باعث کاهش باروری آنها می شود.
• اقدام موثر در مواجهه با این مشکل، اطمینان از نگهداری تخم ها در دمای 12 تا 15 درجه سانتیگراد، به مدت کمتر از 7 روز به همراه چرخش صحیح روزانه می باشد.
– بررسی گله مادر و تغذیه آن؛
• اگر تمامی تخم های شما بدون لکه هستند، ممکن است پرنده نر نابارور باشد و یا پرنده های شما تغذیه نامناسب داشته باشند.
• سلامتی پرنده نر را بررسی کنید، از وقوع جفتگیری مطمئن شوید و تغذیه پرنده هایتان را اصلاح نمایید.
در نهایت، اگر هیچ اثری از رشد نطفه درون تخم نبود، تخم را از دستگاه خارج کنید تا محیط داخلی آن دچار آلودگی نشود. لازم به ذکر است که اگر تعداد زیادی از تخم ها این مشکل را داشتند، مشکل از سیستم یا گله مادر است و باید به صورت ریشه ای درمان شود.
جمع بندی
توجه داشته باشید که وجود و یا عدم وجود لکه های قرمز و سیاه در تخم های نطفه دار، نشانه ای مهم از سلامتی جنین هستند. بنابراین، شما باید این لکه ها را به خوبی بشناسید و بدانید که چه کاری باید انجام دهید. البته، برخی از این لکه ها مانند رگ های خونی در روزهای ابتدایی زندگی نشانه ای از رشد سالم جنین می باشند. در مقابل، لکه های غیر طبیعی مانند حلقه های خونی یا توده های سیاه مرگ زودهنگام، عفونت یا نقص در جوجه کشی را در پی دارند. از سوی دیگر، اگر هیچ اثری از این لکه ها نباشد نیز، به احتمال زیاد تخم بی نطفه است و یا در همان روزهای ابتدایی رشد جنین درون آن متوقف شده است.
بنابراین، شما باید برای مدیریت صحیح این تخم ها، بررسی دقیق تخم ها با نوربینی، تنظیم دقیق شرایط دستگاه جوجه کشی و رسیدگی به سلامتی و تغذیه گله مادر را در نظر داشته باشید. با دانستن این موارد، شما می توانید درصد جوجه کشی موفق را افزایش داده و از خسارات ناشی از تخم های غیرقابل رشد جلوگیری نمایید
سوالات متداول
لکه قرمز در تخم نطفه دار نشانه چیست؟
اگر لکه قرمز همراه با رگ های منشعب و جنین در حال رشد باشد، می تواند نشانه طبیعی رشد سیستم عروقی جنین باشد. لکه خون منفرد یا حلقه خونی معنای متفاوتی دارد و باید دقیق تر بررسی شود.
لکه سیاه در تخم نطفه دار نشانه مرگ جنین است؟
خیر. جنین سالم نیز در نوربینی به صورت یک ناحیه تیره دیده می شود. توقف رشد، نبود حرکت در زمان مناسب و از بین رفتن شبکه عروقی می توانند احتمال مرگ جنین را افزایش دهند.
حلقه خونی در تخم نطفه دار چیست؟
حلقه خونی معمولا پس از مرگ جنین در مراحل اولیه رشد ایجاد می شود و در نوربینی به صورت یک حلقه قرمز قابل مشاهده است.
آیا تخم دارای لکه قرمز را باید از دستگاه خارج کنیم؟
خیر. ابتدا باید مشخص شود لکه مشاهده شده شبکه عروقی طبیعی است یا نشانه مرگ جنین. در موارد مشکوک بهتر است پس از مدتی نوربینی تکرار شود.
چگونه بفهمیم جنین داخل تخم زنده است؟
وجود شبکه عروقی سالم، رشد تدریجی قسمت تیره و مشاهده حرکت جنین در مراحل مناسب از مهم ترین نشانه های زنده بودن جنین هنگام نوربینی هستند.