کنسانتره ی طیور و اهمیت آن
کنسانتره طیور نوعی خوراک متراکم است که می تواند شامل ویتامین ها، اسیدهای آمینه، املاح، مواد معدنی، آنزیم ها و سایر مواد مغذی مورد نیاز پرندگان باشد. پرورش دهندگان این محصول را براساس فرمول مشخص با سایر اجزای جیره ترکیب می کنند تا خوراکی متعادل و متناسب با نیاز گله تهیه کنند. کنسانتره در تغذیه طیور با اهداف مختلف مانند تولید تخم نطفه دار مرغ زینتی، تخم نطفه دار مرغ گوشتی و تخم نطفه دار مرغ تخم گذار کاربرد دارد. در این مقاله، ترکیبات، انواع، نحوه مصرف و اهمیت کنسانتره طیور را بررسی می کنیم.
مزایای کنسانتره طیور:
استفاده از کنسانتره طیور می تواند تهیه خوراک را برای مرغدار ساده تر کند و زمان مورد نیاز برای فرمول بندی و ترکیب مواد مختلف را کاهش دهد.
کنسانتره مناسب می تواند بخشی از اسیدهای آمینه مانند متیونین، لیزین و ترئونین، مواد معدنی، ویتامین ها و سایر ترکیبات مورد نیاز جیره را تامین کند. برخی محصولات نیز حاوی آنزیم ها یا افزودنی های تغذیه ای هستند.
استفاده از کنسانتره براساس فرمول مشخص می تواند احتمال خطا در تهیه جیره را کاهش دهد و به تامین متعادل تر مواد مغذی مورد نیاز گله کمک کند.
تولیدکنندگان، کنسانتره های مختلف را متناسب با نوع پرنده و مرحله پرورش فرموله می کنند. بنابراین استفاده صحیح از یک کنسانتره استاندارد می تواند تهیه جیره مرغ گوشتی، تخم گذار یا سایر طیور را ساده تر کند. البته همیشه باید ترکیبات، کیفیت و دستور مصرف محصول را پیش از استفاده بررسی کنید.
مواد مغذی موجود در کنسانتره طیور:
تمامی مواد مغذی مورد نیاز طیور در کنسانتره طیور استاندارد یافت میشود و نیازی به افزودن چیز جدیدی به این محصول نیست. مزیت دیگر کنسانتره این است که در استفاده از آن نژاد مرغ اصلا مهم نیست و تمام مرغ های گوشتی یا تخم گذار میتوانند از این خوراک استفاده کنند. کنسانتره طیور قادر به تامین تمام نیاز های ویتامینی و مواد معدنی هست و این امر کار مرغدار را بسیار آسان میکند. با مصرف کنسانتره ها طیور ، هیچ نیازی به استفاده از مولتی ویتامین در آب یا پرومیکس های ویتامینی درمانی نخواهد بود.
فرمولی که برنده های مختلف برای تهیه ی کنسانتره طیور به کار میگیرند، اندکی با هم متفاوت است اما معمولا محصولات درجه یک تمام فرمول مشابهی دارند و آنچه مورد نیاز ما هست را برآورده میکنند. برخی تولیدکنندگان کنسانتره طیور فرمول های اختصاصی تری هم دارند که این فرمول ها حاوی ترکیباتی هستند که بدن طیور را قوی تر میکنند و بیماری های موجود را کاهش میدهند. این سرس کنسانتره ها گران تر هستند و معمولا همه ی مرغداران از آن استفاده نمی کنند.
عرضه ی کنسانتره طیور در انواع مختلف:
کنسانتره طیور در شکل های مختلفی مانند آردی و پلت تولید می شود. کنسانتره آردی امکان ترکیب آسان با سایر اجزای جیره را فراهم می کند، اما خوراک پلت نیز مزایای خاصی دارد. در فرایند پلت سازی، مواد اولیه تحت تاثیر رطوبت، حرارت و فشار قرار می گیرند که می تواند قابلیت هضم برخی ترکیبات را بهبود دهد و میزان بعضی عوامل بیماری زا را کاهش دهد. پلت کردن همچنین می تواند از جداسازی اجزای خوراک و ریخت و پاش آن جلوگیری کند. انواع کنسانتره از نظر ترکیبات و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند؛ بنابراین پرورش دهنده باید محصول مناسب را براساس نوع طیور، سن، هدف پرورش و فرمول جیره انتخاب کند.
انواع کنسانتره طیور:
کنسانتره طیور انواع مختلف دارد که بر حسب نوع طیور هدف، اعم از گوشتی تخم گذار و مادر، سن و مرحله پرورش طیور و درصد استفاده از محصول در جیره نهایی متفاوت است. مثلا کنسانتره ۵ درصد جوجه های گوشتی که در مرحله استارتر به کار میرود، محصولی آیت که در ۳ هفته اول دوره پرورش جوجه های گوشتی به مقدار ۵ درصد جیره یا ۵۰ کیلوگرم در هر تن جیره نهایی استفاده میگردد.
به عنوان مثال کنسانتره ۵ درصد جوجه های گوشتی که ترکیبات آن عبارتند از: ذرت، کنجاله، سویا، پودر ماهی، دی کلسیم فسفات، کربنات کلسیم، ال_متیونین، ال_لیزین، هیدروکلراید، مکمل معدنی_ویتامینی، مولتی آنزیم، فیتات و آنتی اکسیدان، دارای آنالیز شیمیایی به این شرح است: انرژی متابولیسمی برای طیور ۱۵۳۵ کیلو کالری در کیلو گرم، پروتئین خام ۲۷ درصد، متیونین ۴ درصد، لیزین ۲ درصد، کلسیم ۶ درصد و فسفر قابل جذب. برای استفاده از این کنسانتره طیور در مرحله ی رشد جوجه های گوشتی، سه گزینه از سوی کارخانه تولیدکننده پیشنهاد شده که
باید به آن عمل کنید.
استفاده از کنسانتره یا تولید دان به صورت دستی:
در گذشته بسیاری از پرورش دهندگان مواد تشکیل دهنده کنسانتره را جداگانه تهیه و به جیره اضافه می کردند. امروزه کارخانه های تولید خوراک طیور، کنسانتره را با فرمول مشخص تولید و عرضه می کنند. تهیه کنسانتره در واحد پرورش به تجهیزات دقیق، اختلاط یکنواخت مواد و دانش تخصصی تغذیه نیاز دارد و اشتباه در فرمول بندی می تواند تعادل جیره را بر هم بزند. کنسانتره آماده و استاندارد می تواند تامین متعادل مواد مغذی متناسب با سن، نوع پرنده و هدف پرورش را ساده تر کند. همچنین خرید جداگانه مواد اولیه در مقادیر کم ممکن است هزینه بیشتری نسبت به استفاده از محصولات آماده برای پرورش دهنده ایجاد کند.
عوامل موثر بر تولید یک کنسانتره ی طیور با کیفیت:
۱. بالا بودن کیفیت مواد اولیه مورد استفاده:
هر چقدر مواد اولیه به کار رفته در کنسانتره از کیفیت بالاتری برخوردار باشند، مسلما کنسانتره ی تولیدی نیز کیفیت بالاتری خواهد داشت.
۲. استفاده از فرمول بهینه و منطبق با نیاز پرنده:
فرمول کنسانتره باید علاوه بر اینکه منطبق با نیاز پرنده باشد، صرفه ی اقتصادی نیز داشته باشد تا هزینه ی اضافی به مرغدار تحمیل نشود.
۳. استفاده از پیشرفته ترین و به روز ترین تجهیزات پزشکی:
حتی اگر کیفیت مواد اولیه بالا و فرمول نیز بهینه باشد اما تجهیزات و ادوات ساخت کنسانتره، مستهلک و قدیمی باشند، محصول تولید شده از کیفیت بالایی برخوردار نخواهد بود و همگن و یکدست نمیگردد.
انواع مختلف کنسانتره طیور براساس زمان مصرف:
برای خرید کنسانتره و استفاده هز آن برای طیور خود، لازم است که به سن طیور دقت داشته و در زمان های مختلف و متناسب با سن طیور خود، کنسانتره مناسب را خریداری کنید. این نیاز ها کمک کرده تا تغذیه ی مناسب طیور خود را فراهم کنید. بر همین اساس در این بخش ۴ نوع کنسانتره مخصوص طیور گوشتی و تخمگذار در بازار موجود است. این ۴ نوع کنسانتره دارای تفاوت هایی براساس زمان استفاده هستند.
_ پری استارتر:
هفته ی اول زندگی طیور در وزن گیری آن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. درواقع در هفته ی اول ۱۰ گرم اضافه وزن میتواند باعث ۱۰۰ گرم افزایش وزن در پایان دوره پرورش شود. علاوه بر این در اولین هفته های زندگی، سیستم گوارشی پرنده ضعیف است و همین امر باعث ایجاد حساسیت نسبت به برخی کنسانتره ها در طیور مختلف میشود. بنابراین لازم است حتما در هفته های اول پرورش به کنسانتره ی طیور خود توجه ویژه ای داشته باشید. پری استارتر با ایجاد تعادل در سیستم ایمنی پرنده، به افزایش میزان گوشت و بهبود فرآیند رشد پرنده کمک می کند.
_ استارتر:
استفاده از استارتر پس از اتمام دوره ی پری استارتر آغاز می شود. کنسانتره ی استارتر حاوی مواد مغذی بوده که مراحل رشد و افزایش وزن جوجه ها را بهبود می بخشد. بهتر است در ۱۲ تا ۱۵ روزگی جوجه ها از استارتر استفاده کنید تا جوجه به وزن ۳۰۰ تا ۳۵۰ گرم دست یابد. در فرمول کنسانتره ی استارتر به وضعیت کلی و سلامت جوجه ها اهمیت ویژه ای داده شده و بر همین اساس کنسانتره ی استارتر فرمول بندی می شود.
_ میان دان:
پس از اینکه جوجه ها در هفته ی دوم مقداری وزن گیری کردند، میزان ابتلای به بیماری های مختلف در طیور افزایش می یابد. بنابراین لازم است که میان دان که در این دوره مصرف میشود، سرشار از آنتی اکسیدان باشد. شنا میتوانید میان دان را با ترکیباتی سرشار از ویتامین، آنتی اکسیدان و اسیدی فایر تولید کنید. این ترکیبات از ابتلا به بیماری ها در طیور جلوگیری کرده و باعث افزایش وزن بیشتری در آن ها می شود.
_پایان دان:
پس از گذشت ۳۴ روزگی، میتوانید از پایان دان استفاده کنید. این کنسانتره برای آخرین دوره ی زندگی طیور تا روز کشتار مورد استفاده قرار میگیرد. این بازه بر روی وزن پرنده تاثیر بسیار مهم و مستقیمی دارد. استفاده از ترکیبات مناسب در دان پایانی باعث افزایش و ماندگاری طیور خواهد شد. این موضوع برای زمان کشتار بسیار مهم است.
سوالات متداول
کنسانتره طیور چیست؟
کنسانتره محصولی متراکم از برخی مواد مغذی مورد نیاز طیور است که بسته به فرمول می تواند شامل منابع پروتئینی، اسیدهای آمینه، ویتامین ها، مواد معدنی و سایر ترکیبات باشد و معمولا طبق دستور با سایر اجزای جیره ترکیب می شود.
آیا کنسانتره همان دان کامل است؟
خیر. بسیاری از کنسانتره ها برای اختلاط با سایر مواد اولیه طراحی شده اند، در حالی که دان کامل برای تامین نیاز غذایی پرنده در مرحله مشخصی از پرورش فرموله می شود.
کنسانتره طیور چند درصد باید مصرف شود؟
درصد ثابتی برای تمام محصولات وجود ندارد. باید مقدار مصرف را براساس آنالیز و دستور تولیدکننده و فرمول جیره تعیین کنید.
آیا کنسانتره برای مرغ تخم گذار مناسب است؟
بله، اگر محصول برای مرغ تخم گذار طراحی شده باشد و در یک جیره متعادل استفاده شود. نیاز غذایی مرغ تخم گذار با جوجه گوشتی متفاوت است.
آیا کنسانتره باعث رشد سریع مرغ می شود؟
کنسانتره مناسب می تواند به تامین مواد مغذی مورد نیاز رشد کمک کند، اما رشد به ژنتیک، کیفیت کل جیره، سلامت، آب، دما و مدیریت گله نیز بستگی دارد.