پرورش پرندگان از نظر اقتصادی و حتی روحی برای بسیاری از افراد اهمیت دارد و شناخت روش های تشخیص سن مرغ می تواند به مدیریت بهتر گله کمک کند. پرورش دهندگان با تخمین سن مرغ ها، زمان مناسب واکسیناسیون، تخم گذاری، تغذیه و فروش را بهتر تعیین می کنند. این موضوع برای دامپزشکان، خریداران و علاقه مندان به نگهداری طیور نیز اهمیت دارد. از آنجایی که نشانه های افزایش سن در مرغ ها همیشه به سادگی قابل تشخیص نیست، باید ویژگی های مختلفی را بررسی کرد. در این مقاله، روش های علمی، تجربی و ظاهری تشخیص سن مرغ ها را بررسی می کنیم تا بتوانید سن تقریبی پرندگان را با دقت بیشتری تخمین بزنید.
روش های تشخیص سن مرغ چیست ؟
در این قسمت، روشهای تشخیص سن مرغ را برایتان آورده ایم. شما به احتمال زیاد با مطالعه و بررسی موارد زیر خواهید توانست تا به راحتی سن مرغ هایتان را حدس بزنید و از نحوه کارآمدی آنها اطلاعات لازم را کسب کنید؛
– بررسی وضعیت پاها و فلس ها
• تشخیص سن مرغ از روی پاها یکی از روش های تجربی برای تخمین سن پرنده است. مرغ های جوان تا 6 ماهگی معمولاً پاهایی صاف، نرم و فلس های چسبیده دارند. از 6 ماهگی تا 2 سالگی، پاها کمی زبرتر و فاصله فلس ها بیشتر می شود و خار پای خروس نیز رشد می کند. در مرغ های بالای 2 سال، فلس ها برجسته و زبر، پاها ضخیم تر و خار خروس بلندتر و گاهی خمیده می شود.
– بررسی وضعیت تاج یا کومب و ریشک ها یا واتل
• تاج و ریشک مرغ ها هم نشان دهنده سلامتی عمومی بوده و هم در تعیین سن نقش دارند. زیرا، میزان رشد و رنگ تاج و ریشک های مرغ های مختلف بسته به سن تغییر می کند. مرغ های نابالغ با سنین زیر 5 ماه، تاج و ریشک های کوچک، نرم و کم رنگ تری دارند که معمولا به رنگ صورتی کم رنگ یا تقریبا همرنگ پوست می باشند. مرغ های بالغ 5 ماهه تا 2 ساله، تاجی بزرگ، ایستاده و قرمز پر رنگ دارند و ریشک های آنها کامل و شاداب می باشند. در این هنگام است که مرغ ها در اوج تخم گذاری یا باروری خود قرار دارند. بر خلاف دیگر رده های سنی، مرغ های پیر تاج و ریشک هایی افتاده، رنگ پریده و چروکیده دارند که گاهی رنگ آنها به نارنجی یا صورتی کمرنگ می گراید.
– بررسی وضعیت تخم گذاری در مرغ های ماده
• الگوی تخم گذاری مرغ ها ارتباط مستقیمی با سن آنها دارد و این مسئله، در تشخیص سن مرغ های ماده بسیار مهم است. معمولا مرغ هایی که سن آنها کمتر از 5 ماه است، تخم نطفه دار نمی گذارند و در آنها ناحیه شکمی سفت و استخوان های لگنی به هم نزدیک تر می باشند.در مقابل، مرغ ها در سنین 6 ماهگی تا 2 سالگی به بلوغ می رسند و معمولاً بیشترین میزان تخم گذاری را تجربه می کنند. در این دوره، مرغ ها به طور منظم تخم می گذارند و فاصله استخوان های لگنی آنها به حدود 2 تا 3 انگشت می رسد.مرغ های بالای 2 تا 2.5 ساله نیز، دارای تولیدات تخمی بسیار اندکی بوده و کیفیت پوسته تخم آنها بسیار پایین می باشد.
– بررسی وضعیت چشم ها
توجه داشته باشید که بررسی چشم ها یکی از روش های تشخیص سن مرغ به شمار می رود؛ زیرا شما می توانید با توجه به رنگ، شفافیت و قدرت واکنش چشم ها، سن تقریبی مرغ را بهتر تخمین بزنید. چشم های مرغ های جوان بسیار براق، شفاف، درخشان و واکنش پذیر تر نسبت به نور و حرکت بوده و عنبیه آنها پر رنگ و واضح تر است. این در حالی است که در مرغ های بالغ، همچنان چشم ها روشن می باشند، ولی ممکن است کمی از شدت درخشش آنها کم شود. با این وجود باز هم قدرت بینایی این پرنده ها در اندازه خوب است. علاوه بر این، مرغ های مسن دارای چشم هایی کدرتر، رنگ پریده تر و گاهی مات می باشند که واکنششان به حرکت کندتر است.
– بررسی وضعیت نوک و منقار
• منقار مرغ ها با افزایش سن دچار تغییراتی در رنگ، سایش و حالت نوک می شود. مرغ های جوان نوکی صاف، تمیز، کامل، نسبتا براق و بدون هر گونه سایشی دارند. در این میان، مرغ های بالغ دارای منقاری هستند که سایشی جزئی به ویژه در نوک بالایی دارد. همچنین، دقت کنید که مرغ های مسن دارای نوکی با تیزی کمتر و یا حتی دارای انحنا بوده و یا شکستگی هایی جزئی یا لایه لایه را دارا می باشند. البته، رنگ نوک مرغ ها در این سنین، ممکن است تیره تر و یا خاکستری تر شود و یا بیش از حد رشد کرده و دفرمه شود.
– بررسی وضعیت پرها و پوست
• پرها و پوست مرغ ها، بسته به سن پرنده، دستخوش تغییراتی در کیفیت، رنگ، تراکم و قابلیت بازسازی می گردند. مرغ هایی که جوان ترند، دارای پرهایی پر پشت، نرم، براق و صاف می باشند. ریزش پرهای مرغ ها در این سنین بسیار کم است و پوستشان نرم و یکدست به نظر می رسد. مرغ های بالغ در دوره هایی مثل تولک رفتن یا پرریزی، صاحب پرهایی کم پشت یا نامرتب می باشند. با این حال، بازسازی بدنی آنها سریع تر است و با اینکه پوستشان کمی ضخیم تر می شود اما نرمی خود را حفظ می نماید. افزون بر تمام این موارد، مرغ های مسن دارای پرهای کدر، خشن و کم پشت تر هستند که ممکن است شکسته، نازک یا ناقص به چشم آیند. همچنین، پوست بدن مرغ های پیر خشک تر، چروکیده تر و گاهی تیره تر از قبل می باشد.
– بررسی رفتار و میزان تحرک مرغ ها
• از دیگر روش های تشخیص سن مرغ میتوان به رفتار آنها اشاره نمود .تحرک، کنجکاوی و واکنش به محیط در سنین مختلف طیور متفاوت است. مرغ ها با بالارفتن سن از نظر رفتاری تغییراتی را از خود نشان می دهند که می توان از آن برای تخمین سن استفاده نمود. توجه داشته باشید که مرغ های جوان پر تحرک، بازیگوش، بسیار کنجکاو و واکنش پذیر بوده و در جمع، به دنبال ماجراجویی بالا و پایین پریدن می باشند. وقتی مرغ ها بالغ می شوند، باز هم فعال باقی می مانند اما رفتارشان هدفمندتر می گردد و تعادل رفتاری پیدا می کنند. در نهایت، مرغ های مسن نیز، کاهش چشمگیری در تحرک، کندی واکنش، نشستن و استراحت کردن بیشتر، تمایل به تنهایی یا گوشه گیری و غیره دارند. همچنین، گاهی ممکن است که مرغ ها در این سنین دچار درد مفاصل نیز گردند.
– بررسی صدای مرغ ها مثل قوقولی قوقو و قدقد
صدای مرغ و خروس با افزایش سن تغییر می کند و می تواند به تخمین سن آنها کمک کند. پرندگان جوان معمولاً صدایی نازک، کوتاه و نامنظم دارند، اما صدای مرغ ها و خروس های بالغ قوی تر و واضح تر است. با افزایش سن نیز صدا به تدریج ضعیف تر، خش دارتر و کمتر می شود.
– بررسی استخوان سینه، کیل یا جناغ سینه
• یکی از روش های تشخیص سن مرغ می توان استخوان جناغ سینه مرغ ها باشد، که در میان سینه شان قرار دارد، با بالا رفتن سن آنها شکل و تراکم متفاوتی پیدا می کند.مرغ های جوان استخوان جناغ سینه کوتاه تر، نرم تر و انعطاف پذیرتری دارند و شما هنگام لمس آن به راحتی این ویژگی را احساس می کنید. در مقابل، مرغ های بالغ استخوان جناغ محکم تر و رشد یافته تری دارند و برجستگی آن را می توانید به شکل واضح تری لمس کنید. همچنین، مرغ های مسن دارای استخوانی سفت، زاویه دار و خشک تر در سینه شان می باشند. بعلاوه، گاهی ممکن است در بدن این مرغ ها مواردی از انحنا و تغییر شکل را ملاحظه نمایید که در آن چربی و بافت ماهیچه ای کاهش یافته است.
سوالات متداول درباره تشخیص سن مرغ
از کجا بفهمیم مرغ جوان است؟
پاهای نسبتاً صاف و ظریف، فلس های منظم، وضعیت بدنی مناسب و فعالیت بالا می توانند از نشانه های جوان بودن مرغ باشند. برای نتیجه بهتر باید چند ویژگی را همزمان بررسی کنید.
آیا از روی پا می توان سن مرغ را تشخیص داد؟
پاها یکی از معیارهای مناسب برای تخمین سن هستند. فلس های پا در بسیاری از مرغ های جوان صاف تر و ظریف ترند و با افزایش سن ممکن است ضخیم و زبر شوند. با این حال، از روی پا نمی توان سن دقیق مرغ را تعیین کرد.
چگونه سن خروس را بفهمیم؟
برای تخمین سن خروس می توانید سیخک پا، فلس ساق، پرها، منقار، جثه و وضعیت عمومی بدن را بررسی کنید. سیخک معمولاً با افزایش سن رشد می کند، اما اندازه آن میان نژادها متفاوت است.
آیا میزان تخم گذاری نشان دهنده سن مرغ است؟
میزان تخم گذاری می تواند اطلاعاتی درباره مرحله تولیدی مرغ بدهد، اما معیار قطعی سن نیست. نژاد، فصل، نور، تغذیه، بیماری، استرس و پرریزی نیز روی تعداد تخم ها تاثیر دارند.
دقیق ترین روش تشخیص سن مرغ چیست؟
ثبت تاریخ تولد و استفاده از سوابق پرورش دقیق ترین روش است. اگر چنین اطلاعاتی وجود نداشته باشد، بررسی همزمان پا، فلس ها، منقار، پرها، تاج، وضعیت بدنی، فعالیت و عملکرد تولیدی بهترین راه برای تخمین سن مرغ محسوب می شود.