گاهی در یک روز عادی در مزرعه و یا مرغداری، وقتی چشمتان به تخم نطفه دار زیر مرغ کرچ و یا درون دستگاه جوجه کشی می افتد، چیزی غیر منتظره نظرتان را جلب می نماید. این صدای ضعیف که به صورت تق تق، جیرجیر و … از درون تخم ها شنیده می شود، شما را مشکوک به شکستن پوسته توسط جوجه خواهد کرد که البته، با گذر دقیقه ها و ساعات متوجه خواهید شد که خبری از خروج جوجه ها نیست. در این لحظه نگران می شوید که نکند جوجه هایم تلف شده باشند و علت صدای جوجه در تخم چیست!؟ لذا، می توان گفت که این وضعیت یکی از حساس ترین و در عین حال، گیج کننده ترین اتفاقات جوجه کشی مصنوعی یا طبیعی می باشد. چرا که از یک طرف، نشانه های حیات در تخم نطفه دار موردنظر شما وجود دارد و از طرف دیگر، تولد جوجه هایتان به تعویق افتاده و شما سردرگم شده اید. این روند، شما را به چالش خواهد کشید تا به دنبال دلایل این صدا بروید و خیالتان راحت شود. در این بخش، به منظور راحتی شما درباره این موضوع، ما علل صدای جوجه در تخم های نطفه دار را برای شما به صورت یکجا جمع آوری نموده ایم؛ لذا، برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه لازم است تا با ما همراه شوید؛
علل وجود صدای جوجه در داخل تخم نطفه دار
مهمترین علل اینکه از درون تخم نطفه دار صدای جوجه می آید، به شرح زیر برای شما آورده شده است؛
صدای جوجه از درون تخم نطفه دار
• به نظر می رسد که مهمترین علت این موضوع، کمبود رطوبت باشد؛ وقتی رطوبت داخل دستگاه جوجه کشی و یا زیر مرغ کرچ کم باشد، پوسته و مخصوصا لایه داخلی تخم خشک و سفت می شود. در این حالت، جوجه نمی تواند پوسته تخم را به راحتی بشکند و به غشاهای داخلی تخم می چسبد. طی این روند، جوجه های شما انرژی زیادی را مصرف می کنند و گیر می افتند. این موضوع، یکی از شایع ترین علت های صدای جوجه از تخم نطفه دار سالم است.
• گاهی جوجه های درون تخم ها در اواخر دوره رشد خود دچار ضعف و یا ناتوانی می شوند؛ در این مورد مشکل از محیط نیست، از خود جوجه است. وقتی جوجه های شما در روزهای پایانی جوجه کشی رشد ناقصی داشته باشند و یا اینکه دچار برخی از نقص های ژنتیکی بوده و نتوانند تا از اکسیژن کافی استفاده کنند، در این حالت، جوجه شروع به صدا درآوردن کرده و از آنجایی که توانایی شکستن پوسته تخم را ندارد، درون آن گیر می کند.
• وقتی جوجه در پایان جوجه کشی در معرض دماهای نامناسب قرار گیرد، از درون تخم صدا خواهید شنید؛ در اینجا اگر دما پایین باشد، میزان رشد جوجه ها پایین بوده و حتی ممکن است ناقص متولد شوند. در مقابل، دمای بالا جوجه هایی ضعیف و بیش فعال به شما تحویل می دهد. هر دو این حالت ها منجر به دام افتادن جوجه های متولد نشده در درون تخم نطفه دار خواهد شد.
• جوجه ها باید قبل از اقدام به خروج از تخم، وارد کیسه هوایی تخم شوند و تنفس ریوی را آغاز نمایند. در این حالت، ممکن است مشکلاتی پیش آید که شرایط را بدتر کند؛ به عنوان مثال، ممکن است کیسه هوایی درون تخم کوچک باشد و یا اینکه تخم نطفه دار در طول انکوباسیون به درستی جابجا نشده باشد. در چنین شرایطی، جوجه دچار کمبود اکسیژن مصرفی شده و در داخل تخم خود گیر می کند. این مسئله، به سختی قابل تشخیص خواهد بود، مگر اینکه شما صدای جوجه را از درون تخم بسته و سالم شنیده باشید.
• گاهی ممکن است که شما زودتر از موعد دخالت کنید و سعی در بیرون آورده جوجه از درون تخم نمایید و یا بر عکس، خیلی دیر متوجه این موضوع شوید که یک جای کار می لنگد. این امر، می تواند روند طبیعی خروج جوجه ها از تخم نطفه دار را مختل نماید و حتی وضعیت را از اینی که هست هم بدتر کند. تمام این ها حاصل یک دستکاری غیر اصولی است.
• البته مواقعی هم وجود دارند که در آن جوجه ها در موقعیت های غیر استاندارد قرار می گیرند. مثلا، سر جوجه در نزدیکی کیسه هوایی تشکیل نمی شود و یا اینکه بدن جوجه در درون تخم ها چرخش درستی ندارد. این نوع قرار گرفتن نادرست جوجه در داخل تخم باعث می شود تا جوجه نتواند مسیر درست نوک زدن را پیدا کند و یا اینکه دیگر نتواند به نقطه مناسب برای شکستن پوسته تخم برسد. در نتیجه، شما از این تخم ها صدای جوجه می شنوید ولی هیچ اثری از تلاش برای خروج وجود ندارد.
• گاهی نیز، مشکلاتی در مسیر تولید تخم های نطفه دار پیش می اید که باعث می شود تا برخی از تخم هایی که در داخل دستگاه جوجه کشی و یا زیر مرغ کرچ قرار می دهید، بسیار ضخیم تر بوده و نوعی سفتی غیر عادی در آنها به چشم بخورد. البته، برخی دیگر از تخم های نطفه دار نیز، به دلیل نحوه تغذیه مرغ مادر به صورت طبیعی دارای پوسته هایی به نسب ضخیم ترند. مرغ های تولید کننده این تخم مرغ ها معمولا در برنامه غذایی خود از کلسیم زیادی استفاده می کنند. جوجه هایی که درون چنین تخم هایی تشکیل شده اند، نمی توانند به سادگی پوسته تخم خود را بشکنند و این مسئله ربطی به خود جوجه ندارد. بلکه تخم ها معیوب اند. یعنی اکثرا جوجه های کاملا سالم بر اثر این مورد جان خود را از دست می دهند.
• افزون بر موارد گفته شده، تهویه هوای ضعیف محیط نیز، باعث بروز اختلال در فرآیند تبادل گاز خواهد شد. یعنی، هنگامی که اکسیژن کم می شود، دی اکسید کربن بالا می رود و جوجه ها به صورت تدریجی خفه می شوند. در اینجا نیز، جوجه ها صدا می دهند اما انرژی لازم برای خروج از تخم را ندارند.
• گاهی جوجه ها در درون تخم وارد مرحله پپ داخلی می شوند. اما این یعنی چه؟ به نظر می رسد که وقتی جوجه برای مدت طولانی در حالت نوک زدن داخلی در تخم باقی می ماند، وارد این مرحله می شود. اما، در این حالت، جوجه ها یا به مرحله شکستن پوسته اصلا نمی رسند و یا اینکه بین دو مرحله گیر می کنند. البته، باید بگوییم که مواردی همچون ضعف، دمای نامتعادل و یا مشکلات جنینی نیز، باعث این توقف می گردند.
• حال، رسیدیم به مورد آخر! آخرین مورد مربوط به بروز عفونت و یا آلودگی در داخل تخم های نطفه دار تولیدی است. مواردی نادر وجود دارند که طی آنها تخم نطفه دار در همان طول انکوباسیون دچار آلودگی می شود. این روند می تواند منجر به ضعیف شدن جنین، تاخیر در هچ و یا حتی گیر افتادن جوجه درون تخم آن هم در لحظه خروج از تخم گردد. این در حالی است که جوجه هنوز هم در تلاش برای بیرون آمدن داد می زند.
راهکارهای تکمیلی برای حل مشکل صدای جوجه از درون تخم نطفه دار
اکنون که علل اصلی وجود این صدا را می دانید و تماما در بخش قبلی برایتان آورده شد، بیایید تا با هم راهکارهایی را برای حل این مشکل بیابیم. از جمله این راهکارها می توان به موارد زیر اشاره نمود؛
o مورد اول، تنظیم درست میزان رطوبت در روزهای پایانی جوجه کشی است؛ این مسئله، مخصوصا زمانی که مشکل اصلی از خشک شدن تخم ناشی می شود، اهمیت بسیار زیادی دارد. به همین دلیل، در این مسیر، معمولا باید در 2 تا 3 روز پایانی جوجه کشی رطوبت را بالا نگه دارید. این کار، کمک می کند تا پوسته تخم نرم تر شده و جوجه راحت تر بتواند در درون آن حرکت نماید. همچنین، رطوبت از خشک شدن غشای تخم جلوگیری کرده و چسبندگی مایع درون آن را نیز، کاهش می دهد. می توان گفت که این گزینه مهمترین اقدام پیشگیرانه و درمانی همزمان به شمار می رود.
o راهکار بعدی، بررسی شرایط و کمک اصولی به جوجه گیرافتاده است؛ اگر جوجه شما برای مدت طولانی است که درون تخم صدا می دهد و هیچ نشانه ای از خروج در تخم ها دیده نمی شود، ممکن است تا نیاز باشد تا بدان کمک کنید. این مورد، بسیار حساس است و شما باید تنها زمانی که مطمئن شدید جوجه نمی تواند از تخم خارج شود، بخش بسیار کوچکی از تخم را به صورت تدریجی بشکنید تا شاید جوجه راه خروج را بیابد. حتما حواستان باشد که به هیچ وجه نباید غشای داخلی یا رگ های جوجه آسیب ببینند. اگر در این مرحله، کوچکترین اشتباهی مرتکب شوید، جوجه های شما از بین خواهند رفت. لذا، تا حد امکان از انجام این اقدام کمکی بپرهیزید.
o شما می توانید تهویه محیط را بهبود بخشیده و به افزایش اکسیژن رسانی به جنین ها یاری رسانید. یکی از چیزهایی که بسیار نادیده گرفته می شود، هوای درون دستگاه جوجه کشی است. در این فضا باید جریانی کافی از هوا برقرار باشد؛ چرا که اکسیژن کم باعث ضعف جوجه در لحظه خروج شده و دی اکسید کربن بالا نیز، جوجه های شما را بی حال و ناتوان خواهد کرد. گاهی تنها با بهتر شدن تهویه محیط روند خروج جوجه ها از تخم کامل می شود.
o نوسان دمایی بسیار خطرناک است و شما باید در 24 تا 48 ساعت پایانی جوجه کشی دما را به صورت دقیق کنترل کنید؛ به طور کلی، در این روزها حتی نوسانات نیم درجه ای هم می توانند بر روی قدرت خروج جوجه ها از تخم تاثیر بگذارند. در این روند، دمای پایین منجر به تولد جوجه هایی دیررس و ضعیف شده و دمای بالا نیز، جوجه های بیش فعال را به دنیا می آورد.
o سعی کنید تا حد امکان درب دستگاه جوجه کشی را باز و بسته نکنید؛ بسیاری از افراد این کار را از روی نگرانی و عادت انجام می دهند که در نتیجه آن، رطوبت محیط افت می کند و شرایط ایده آل هچ از بین می رود. این مورد از اشتباهات رایجی است که مستقیما باعث گیر افتادن جوجه در درون تخم می شود.
o شما می توانید از تخم های سالم و مطمئن برای جوجه کشی استفاده کنید؛ اگر تخم های نطفه دار خریداری شده شما از همان اول بی کیفیت باشند، در آخر کار نیز، مشکل ایجاد خواهند کرد. به طور کلی، تخم های قدیمی، بدشکل، ترک دار و … در نهایت، به این مشکل ختم خواهند شد. یعنی، از همان روز اول قرار بود تا جوجه درون آن گیر بیفتد.
o گاهی جوجه زنده در درون تخم است و هنوز برای خروج زمان دارد. یعنی ممکن است جوجه 12 تا 24 ساعت درون تخم صدا دهد و بعد بدون هرگونه کمکی از جانب شما خودش از تخم بیرون آید. در این حالت، دخالت زودهنگام شما باعث مرگ جوجه خواهد شد. پس به هر حال، دقت کنید.
صدای جوجه از درون تخم نطفه دار
سخن آخر
در نهایت، شما باید وجود صدای جوجه در داخل تخم را بدون وجود هرگونه نشانه ای از هچ باید یک نشانه مهم از رسیدن جنین به مراحل پایانی رشد بدانید. اما این روند، نشانه موفقیت شما در هچ جوجه ها و بهره برداری نیست. بلکه مجموعه ای از عوامل در این موضوع دخیل شده و می توانند جوجه را در آخرین لحظات زندگی گیر بیندازند و اجازه ندهند تا از تخم خارج شود. به ویژه در روزهای پایانی زندگی که کوچکترین خطای شما می تواند سرنوشت جوجه را تغییر دهد، شما نباید دست به دخالت های ناآگاهانه و عجول درباره تخم های نطفه دار خود بزنید. همچنین، از آنجایی که موفقیت در هچ جوجه ها ترکیبی از شرایط دقیق، مراقبت مداوم و صبر می باشد، لازم است تا شما در کنار این عوامل به تمام نشانه هایی که این موارد را نقض می کنند نیز، توجه کنید. به عنوان مثال، صدای جوجه از درون تخم نطفه دار یک نشانه است که حتما باید به علت ایجاد آن توجه نمایید و در پی رفع آن برآیید. وگرنه جوجه هایتان تلف خواهند شد. به همین دلیل، توصیه می کنیم تا این مطلب را برای خود خوانده و سپس، اقدام به جوجه کشی نمایید. ما نیز، امیدواریم تا این مطلب شما را تا حدودی در این مسیر یاری رسانده باشد. فراموش نکنید که همواره رسیدگی منظم به پرنده ها و نظافت مداوم باعث ایجاد پرنده های مولد قوی و در نتیجه، جوجه هایی قوی تر خواهد شد.