در نگاه اول، تخم مرغ های نطفه دار و معمولی تفاوت ظاهری مشخصی ندارند، اما از نظر قابلیت جوجه کشی کاملا متفاوت هستند. تخم نطفه دار پس از لقاح تشکیل می شود و در شرایط مناسب می تواند به جوجه تبدیل شود. شناخت ویژگی های تخم نطفه دار برای پرورش دهندگان اهمیت زیادی دارد. بسیاری از افراد می پرسند آیا این تخم ها خوراکی هستند؟ بله، تخم نطفه دار تازه، در صورت نگهداری بهداشتی و پخت کامل، قابل مصرف است. البته برخلاف برخی باورها، نطفه دار بودن ارزش غذایی تخم را افزایش نمی دهد. همچنین، نگهداری طولانی مدت در دمای نامناسب خطر فساد و آلودگی را افزایش می دهد. بنابراین، از مصرف تخم هایی که رشد جنینی در آنها آغاز شده یا شرایط نگهداری نامشخصی دارند، خودداری کنید. برای مصرف نیز تخم مرغ تازه را از مراکز معتبر تهیه کنید.
ویژگی های تخم نطفه دار و تفاوتش با تخم مرغ معمولی در چیست ؟
تخم نطفه دار به تخمی گفته می شود که پس از جفت گیری موفق پرنده نر و ماده و انجام لقاح تشکیل شده است. این تخم برخلاف تخم مرغ معمولی، قابلیت رشد جنینی و تبدیل شدن به جوجه را دارد؛ البته به شرطی که پرورش دهنده شرایط مناسب دما، رطوبت، تهویه و چرخش را فراهم کند. تخم های نطفه دار معمولا در پرورش مرغ، بلدرچین، اردک، طوطی و سایر پرندگان برای تولید جوجه، افزایش جمعیت گله و فعالیت های اقتصادی کاربرد دارند. در مقابل، مرغ های ماده بدون حضور خروس نیز تخم تولید می کنند، اما این تخم ها فاقد نطفه هستند و به جوجه تبدیل نمی شوند. با این حال، هر دو نوع تخم از نظر ارزش غذایی شباهت زیادی دارند. مهم ترین تفاوت های آنها عبارتند از:
تفاوت های تخم نطفه دار با تخم مرغ معمولی
– وجود نطفه در درون تخم ها
• تخم های نطفه دار، همانگونه که از نامشان پیداست، دارای نطفه می باشند که در صورت فراهم بودن شرایط مناسب دمایی، رطوبتی و تهویه ای قابلیت تبدیل شدن به جوجه را دارند. اما تخم های معمولی، ساده و فاقد نطفه هستند و حتی در بهترین شرایط نیز، به جوجه تبدیل نخواهند شد.
– نحوه تولید تخم مرغ ها
• وقتی مرغ ها تخم می گذارند، تخم های تولیدی آنها با هم فرق می کنند. یعنی برخی از تخم ها نطفه دارند و برخی معمولی. تفاوت در اینجاست که تخم های نطفه دار از جفتگیری مرغ و خروس به وجود می آیند. یعنی، مرغ پس از جفتگیری تخم گذاری می کند و در اینجا تخم های نطفه دار تولید می شود. اما تخم های معمولی تنها از مرغ ماده تولید می شوند. یعنی، هیچ جفتگیری صورت نمی گیرد و خروس دخالتی در تولید این مرغ ها ندارد.
– ظاهر بیرونی تخم ها
• در مورد ظاهر تخم ها باید بگوییم که معمولا هر دو نوع تخم نطفه دار و ساده دارای ظاهر خارجی از جمله شکل، رنگ و اندازه یکسان می باشند. از این جهت است که نطفه داری یا معمولی بودن تخم ها با چشم غیر مسلح قابل تشخیص نمی باشند.
– تشخیص با نوربینی یا کندلینگ
• نوربینی فرآیندی است که طی آن درون تخم ها با استفاده از چراغی مخصوص و اتاقی تاریک کند و کاو و بررسی می شود و در واقع، یکی از مهم ترین مراحل انتخاب تخم و جوجه کشی می باشد. شما باید تخم های نطفه دار را پس از چند روز از شروع جوجه کشی و قرار گرفتن در داخل دستگاه، با استفاده از نوربینی ملاحظه کنید و ببینید که در داخل تخم ها رگ های خونی و یا جنینی وجود دارد یا نه! این کار به این دلیل است که در صورت ملاحظه تخم های فاقد نطفه سریعا اقدام کنید و از فاسد شدن تخم و پخش فساد به درون دستگاه جلوگیری نمایید. علاوه بر این تخم ها، تخم های معمولی که در درون آنها تنها زرده و سفیده وجود دارد، در هنگام نوربینی هیچ نشانه ای از رشد یا نطفه درونشان دیده نمی شود.
– قابلیت نگهداری انواع تخم ها
• از آنجایی که تخم های نطفه دار صرفا برای جوجه کشی استفاده می شوند، معمولا نگهداری آنها به گونه ای است که باید برای مدت 3 تا 7 روز در محلی با دمای اتاق مراقبت شوند. همچنین، شما باید هنگام نگهداری چرخاندن این تخم ها را فراموش نکنید تا خدایی نکرده جنین آنها به پوسته تخم نچسبد. زیرا، این مورد باعث مرگ جنین و از بین رفتن تخم می گردد. در مقابل، تخم های معمولی برای مصارف خوراکی هستند و باید در یخچال یا مکانی خنک تر نگهداری شوند.
– تفاوت در ارزش اقتصادی
• ارزش اقتصادی هر یک از تخم های معمولی و نطفه دار با یکدیگر بسیار متفاوت است. به طور مثال، از آنجایی که ارزش اقتصادی تخم های نطفه دار بالاتر از دیگر تخم ها می باشد، این تخم ها قیمت بالاتری دارند. این مسئله به آن دلیل است که تخم های نطفه دار معمولا برای پرورش دهندگان از نقطه نظر تکثیر بسیار ارزشمند می باشند. در مقابل، تخم های معمولی به دلیل نداشتن نطفه، قیمت پایین تری دارند. زیرا، صرفا دارای ارزش غذایی می باشند و برای خوردن مورد استفاده قرار می گیرند.
– کاربرد متفاوت
• توجه داشته باشید که هر کدام از تخم های نطفه دار و معمولی کاربردی متفاوت دارند؛ از آنجایی که تخم های نطفه دار جوجه دار بوده و قابلیت تبدیل به جوجه را دارند، شما باید پس از مرحله نگهداری چند روزه، سریعا این تخم ها را به داخل دستگاه جوجه کشی و یا زیر پرنده مادر کرچ منتقل نمایید تا پس از اتمام دوره جوجه کشی به جوجه تبدیل شوند. اما تخم های فاقد نطفه و معمولی بعد از تولید توسط مرغ می توانند در موارد مختلف تغذیه ای همچون آشپزی، تهیه غذا، شیرینی پزی و یا مصارف خانگی استفاده گردند.
– شرایط نگهداری تخم ها در زمان پیش از مصرف و یا جوجه کشی
• اگر بخواهید یک تخم مرغ را نگهداری نمایید، فارغ از نطفه داری یا معمولی بودن باید این کار را در شرایط ویژه ای انجام دهید. به عنوان مثال، تخم نطفه دار باید در شرایط دمای محیطی 15 تا 18 درجه سانتیگراد نگهداری شود. این نوع از تخم ها به چرخاندن روزانه منظم نیاز دارند تا نطفه آنها بتواند زنده بماند. علاوه بر این، تخم های معمولی نیازی به چرخاندن یا مراقبت خاصی در مرحله نگهداری ندارند. تنها لازم است تا به منظور جلوگیری از فاسد شدن در جای خنک بمانند.
– فاسد شدن در دمای محیط بالا و گرما
دمای محیط یکی از عوامل مهم در سلامت جوجه ها، مرغ های بالغ و کیفیت تخم مرغ ها محسوب می شود. تغییرات شدید دما می تواند باعث بیماری پرندگان و کاهش کیفیت تخم ها شود. تخم های نطفه دار در صورت قرار گرفتن در گرمای نامناسب، ممکن است دچار آسیب جنینی شوند و قابلیت جوجه درآوری خود را از دست بدهند. همچنین، دمای بالا خطر فساد و آلودگی هر دو نوع تخم را افزایش می دهد. در مجموع، تخم نطفه دار و تخم معمولی با وجود شباهت ظاهری، از نظر قابلیت رشد جنین و کاربرد تفاوت دارند. شناخت این تفاوت ها به انتخاب صحیح کمک می کند.
جمع بندی
در پایان لازم است تا بدانید که شناخت تفاوت میان تخم نطفه دار و تخم معمولی نه تنها برای پرورش دهندگان پرندگان، بلکه برای هر کسی که به تغذیه، طبیعت یا تولید مثل علاقه دارد ضروری و جذاب است. تخم نطفه دار، مظهر شروع یک زندگی جدید است و در دل خود یک موجود زنده را حمل می نماید. این درحالی است که تخم های بدون نطفه تنها برای تغذیه انسان ها در نظر گرفته شده اند. درک تفاوت های بین این دو، کمک می کند تا با دیدی روشن تر در تهیه و انتخاب تخم برای جوجه کشی یا مصرف خوراکی عمل کنید، تخم مورد نظر را در شرایط مناسب نگهداری نمایید و در صورت لزوم، به جوجه کشی و پرورش علمی و دقیق پرندگان بپردازید. امیدواریمم تا این مطلب تا حدودی شما را در این مسیر یاری نموده باشد؛
سوالات متداول
1. از کجا بفهمیم تخم مرغ نطفه دار است؟
نطفه دار بودن تخم را نمی توان به صورت قطعی از روی ظاهر پوسته تشخیص داد. یکی از روش های کاربردی، نوربینی پس از چند روز جوجه کشی و بررسی نشانه های رشد جنین است.
2. آیا تخم مرغ معمولی می تواند به جوجه تبدیل شود؟
اگر تخم مرغ بدون نطفه باشد، امکان تبدیل شدن به جوجه را ندارد. تنها تخم دارای نطفه زنده می تواند در شرایط مناسب رشد جنینی داشته باشد.
3. آیا تخم نطفه دار ارزش غذایی بیشتری دارد؟
صرف نطفه دار بودن تخم به معنای ارزش غذایی بالاتر نیست. ترکیب غذایی تخم بیشتر به تغذیه پرنده، نژاد، تازگی و شرایط تولید بستگی دارد.
4. تخم نطفه دار را چند روز می توان نگهداری کرد؟
مدت مناسب نگهداری به گونه پرنده و شرایط محیطی بستگی دارد. به طور کلی، ذخیره سازی کوتاه مدت در شرایط کنترل شده برای حفظ قابلیت جوجه درآوری مناسب تر است.
5. چرا تخم نطفه دار داخل دستگاه جوجه کشی تبدیل به جوجه نمی شود؟
عواملی مانند مرگ زودهنگام جنین، نگهداری نامناسب، تنظیم نادرست دما و رطوبت، تهویه ناکافی، آلودگی و مشکلات گله مولد می توانند باعث شکست جوجه کشی شوند.