در نگاه اول، یک تخم نطفه دار مرغ یا تخم نطفه دار طوطی ساده به نظر می رسد، اما درون آن فرآیند پیچیده رشد جنین جریان دارد. برای تبدیل تخم نطفه دار به جوجه سالم، دستگاه باید دما، رطوبت، گردش هوا و سایر شرایط مورد نیاز جنین را به درستی تامین کند. هرگونه اختلال در این عوامل می تواند رشد جنین و درصد هچ را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، کالیبراسیون صحیح دستگاه اهمیت زیادی دارد. اگر بدانیم چگونه دستگاه جوجه کشی خود را کالیبره کنیم، می توانیم خطای سنسورها را شناسایی کرده و شرایط مناسب تری برای رشد جنین فراهم کنیم. در ادامه، مراحل کالیبراسیون و بهینه سازی دستگاه جوجه کشی را به صورت کاربردی بررسی خواهیم کرد.
بهینه سازی دستگاه جوجه کشی
برای اینکه بدانیم چگونه دستگاه جوجه کشی خود را کالیبره کنیم؛ ابتدا باید بگوییم که بهینه سازی دستگاه جوجه کشی یعنی تنظیم و اصلاح تمامی شرایط و اجزای دستگاه جوجه کشی برای فراهم نمودن بهترین محیط ممکن جهت رشد جنین و در نهایت، افزایش نرخ جوجه دهی یا هچ و کاهش مرگ و میر جنینی در دوران جوجه کشی. این فرآیند شامل بررسی دقیق دما، رطوبت، تهویه، چرخش تخم ها، تمیزی، سنسورها و ساختار مکانیکی دستگاه جوجه کشی می باشد. این روند، تحت عنوان بهینه سازی دستگاه جوجه کشی شناخته می شود و راهی برای افزایش درصد هچینگ و کاهش تلفات است.
بهینه سازی دستگاه جوجه کشی شامل، تنظیم دقیق و اصولی یک سری از شرایط می باشد که عبارتند از؛
– کالیبراسیون سنسورها و ابزارهای دقیق
• شما باید دماسنج و رطوبت سنج دستگاه را با همین ابزارها در دستگاه های مرجع دقیق تر مقایسه و تنظیم کنید. همچنین، توصیه می شود که از ترمومتر دیجیتال پزشکی و یا ترمومتر جیوه ای دقیق برای تطابق سنسورها استفاده کنید. شما همواره باید در نظر داشته باشید که لازم است پیش از هر دوره جوجه کشی کالیبراسیون انجام دهید.
– تنظیم دقیق دما
• شما باید بدانید که اغلب پرندگان برای جوجه کشی به دمای حدودی 37.5 درجه سانتیگراد نیاز دارند که این مقدار برای طوطی سانان باید بین 37.2 تا 37.6 درجه سانتیگراد باشد. در اینجا باید بدانید که نوسان دمایی بیش از 0.2 درجه سانتیگراد نیز می تواند رشد جنین را مختل نماید. لذا، از آنجایی که شرط اول این روند ثبات دمایی است، اگر از دستگاه های خانگی برای جوجه کشی استفاده می نمایید، باید دستگاه را عایق کاری کنید تا این ثبات دمایی برقرار باشد.
– کنترل و بهینه سازی رطوبت
• در مرحله اول، طی روزهای اول تا 18ام جوجه کشی رطوبت درون دستگاه باید بین 45 تا 55 درصد بوده و در مرحله آخر یا هچر، یعنی از روز 18ام به بعد، رطوبت باید به 65 تا 75 درصد افزایش یابد. شما باید دقت کنید که افزایش ناگهانی یا کاهش شدید رطوبت باعث چروک شدن یا خفگی جوجه ها می شود. برای پیاده سازی این روند، استفاده از ظرف آب، اسپری آب گرم یا دستگاه رطوبت ساز اولتراسونیک کمک کننده خواهد بود.
– گردش مناسب هوا در داخل دستگاه و تهویه
• اول اینکه، دستگاه شما حتما باید دارای ورودی و خروجی مناسب هوا باشد تا هوای تازه به داخل وارد و هوای آلوده از آن خارج شود. زیرا، جنین های درون تخم به اکسیژن تازه نیاز دارند و تهویه ضعیف منجر به مرگ آنها می شود. در مراحل پایانی جوجه کشی و از روز 18ام به بعد، نیاز به اکسیژن جوجه ها افزایش می یابد و باید درب های تهویه بیشتر باز شوند.
– چرخش صحیح تخم ها
• در دوره جوجه کشی مرغ، تخم ها را تا روز 18 به طور منظم بچرخانید. اگر دستگاه چرخش خودکار ندارد، این کار را چند مرتبه در طول روز و با فاصله زمانی مناسب انجام دهید. چرخش منظم تخم ها از چسبیدن جنین به غشاهای داخلی جلوگیری می کند و به رشد طبیعی جنین کمک می کند. از روز 18 و با شروع مرحله هچر، چرخاندن تخم ها را متوقف کنید تا جنین در وضعیت مناسب برای شکستن پوسته و خروج از تخم قرار بگیرد.
– ضدعفونی و عایق کردن دستگاه جوجه کشی
• حواستان جمع باشد که حتما قبل و بعد از هر جوجه کشی داخل و بیرون دستگاه را با آب گرم و مواد ضدعفونی کننده ملایم تمیز و ضدعفونی کنید. زیرا، باقی ماندن مواد آلی یا قارچ و باکتری درون دستگاه، باعث مرگ و میر زیاد و آلودگی در دوره های بعدی می شود.
• اگر از دستگاه جوجه کشی دست ساز یا خانگی استفاده می کنید، درزهای آن را با عایق های حرارتی مناسب مانند فوم، یونولیت یا پلاستوفوم بپوشانید تا هوای سرد وارد دستگاه نشود و هوای گرم نیز از محفظه خارج نگردد.
– بهینه سازی مصرف انرژی و نظارت روزانه و ثبت داده ها
• ابتدا توجه کنید که استفاده از ترموستات های هوشمند، تایمر دیجیتال و نیز، المنت با راندمان بالا مصرف برق را کاهش می دهد. شما می توانید برای مکان هایی با نوسان ولتاژ بالا، از استابلایزر یا محافظ برق استفاده نمایید.
• دقت کنید که حتما به صورت روزانه متغیرهایی همچون دما، رطوبت، تعداد چرخش و رفتار جنین را با استفاده از نوربینی بررسی و ثبت نمایید. توجه داشته باشید که ثبت این داده ها به تحلیل دوره ای و نیز، یافتن نقاط ضعف پرنده ها کمک می کند.
– استفاده از باتری یا UPS در مواقع قطعی برق
• جنین های درون تخم در برابر افت دما بسیار حساس می باشند. به همین دلیل است که برای جلوگیری از هر گونه نوسان دمایی باید از منبع تغذیه اضطراری یا باتری پشتیبان جهت حفظ دما و سلامتی جنین در زمان قطحی برق استفاده کنید.
نکات مهم
برای افزایش راندمان جوجه کشی، رعایت چند نکته حرفه ای اهمیت زیادی دارد. کندلینگ تخم ها در روزهای 7 و 14 به شما کمک می کند رشد جنین را بررسی کنید و تخم های بدون نطفه یا دارای جنین تلف شده را شناسایی و حذف نمایید. همچنین، تخم های نطفه دار را از گله های سالم با
چرا کالیبره کردن دستگاه جوجه کشی اهمیت دارد؟
اما اینکه چرا بهینه سازی دستگاه جوجه کشی از اهمیت بسیاری برخوردار است، قابل بررسی می باشد. دلایل اهمیت این مسئله به شرح زیر است؛
– کاهش مرگ و میر جنینی و صرفه جویی اقتصادی
• مهم ترین دلیل بهینه سازی، افزایش نرخ تبدیل تخم نطفه دار به جوجه سالم است. اگر دستگاه به درستی تنظیم نشده باشد، حتی بهترین تخم ها هم تلف می شوند. شما می توانید با بهینه سازی شرایط دمایی، رطوبتی، تهویه و چرخشی درصد هچ را از 30 یا 40 درصد به بالای 80 درصد برسانید.
• بسیاری از جنین ها در داخل تخم به خاطر اشتباه در تنظیم دما یا رطوبت خفه می شوند، چسبیده می مانند و یا به صورت ناقص رشد می کنند. بهینه سازی یعنی محیط را طوری تنطیم کنید که شرایط طبیعی زیر پرنده مادر شبیه سازی شود و جنین ها، به صورت سالم از تخم بیرون بیایند.
• هر تخم نطفه دار یک سرمایه است. اگر درصد زیادی از تخم ها به جوجه تبدیل نشوند، هزینه خوراک، نگهداری، انرژی، زمان و حتی امیدتان هدر خواهد رفت. بهینه سازی کمک می کند تا حداکثر بهره برداری را از هر دوره داشته باشید.
– کنترل علمی و پیش بینی پذیری نتایج و کاهش درصد خطا
• با بهینه سازی و ثبت دقیق داده ها، می توانید متوجه شوید که در هر مرحله چه اتفاقی خواهد افتاد. مثلا اگر در دوره های قبلی، جوجه ها دیرتر بیرون آمدند، متوجه خواهید شد که به دلیل پایین بودن دما بوده است. این یعنی، مدیریت هوشمند و علمی فرآیند.
• دستگاه های جوجه کشی به ویژه، مدل های ارزان یا خانگی آنها، معمولا خطاهایی کوچک را در دما و رطوبت نشان می دهند که اگر بهینه سازی نشوند، می توانند به فاجعه تبدیل شوند. لذا، دقت کنید که تنظیم دقیق و کالیبراسیون دستگاه را در اولویت ها قرار دهید تا شرایط ثابت و قابل اعتماد باقی بماند.
– پایداری و عملکرد بهتر در درازمدت تولید جوجه های قوی و سالم
• دستگاهی که درست نگهداری و بهینه سازی شود، عمر طولانی تری پیدا می کند و عملکردش افت نمی کند. برعکس، دستگاه بدون بهینه سازی به مرور کیفیت خود را از دست می دهد و باعث دردسر می شود.
• جوجه هایی که در شرایط مناسب و ایده آل رشد می کنند، استخوان بندی بهتر، سیستم ایمنی قوی تر و احتمال زنده موندن بیشتری دارند. در غیر اینصورت، جوجه ها ضعیف تر شده و پرهای آنها ژولیده تر می شوند. همچنین، ممکن است که جوجه ها به صورت ناقص الخلقه به دنیا بیایند و خیلی زود تلف شوند.
– پایه گذاری برای اصلاح نژاد و پرورش حرفه ای
• اگر می خواهید تا در آینده، به صورت حرفه ای تر وارد پرورش و یا اصلاح نژاد طوطی ها یا پرنده های خاص شوید، باید بتوانید درصد موفقیت دوره های جوجه کشی تان را بالا نگه دارید. این مورد، تنها با ثبت و بررسی داده ها و بهینه سازی مستمر ممکن است.
در یک جمع بندی کلی، بهینه سازی دستگاه جوجه کشی شرایطی پایدار و مناسب برای رشد طبیعی جنین و تولد جوجه های سالم فراهم می کند و می تواند نقش مهمی در افزایش درصد موفقیت جوجه کشی داشته باشد. بدون طی کردن این فرآیند، حتی بهترین ژن های پرندگان نیز تلف می شوند. اما، شما با بهینه سازی شرایط نه تنها تلفات را کم خواهید کرد، بلکه به یک پرورش دهنده دقیق، حرفه ای و موفق تبدیل خواهید شد.
جمع بندی در مورد چگونه دستگاه جوجه کشی خود را کالیبره کنیم ؟
به عنوان نکته آخر و پایانی مناسب برای مقاله، باید بگوییم که در دنیای پرورش و جوجه کشی پرندگان هیچ چیزی اتفاقی نیست؛ توجه داشته باشید که هر جوجه ای که سالم به دنیا می آید، نتیجه ی صدها انتخاب درست، تنظیم دقیق و دلسوزی بی وقفه شما است. در این میان، دستگاه جوجه کشی تنها یک وسیله نیست؛ بلکه همچون مادری دلسوز جنین ها را برای تبدیل به جوجه آماده می نماید. لذا، اگر شما به سود و یا حیات جوجه های خود اهمیت می دهید، باید برای دقت، نظم و بهینه سازی آن اهمیت زیادی قائل باشید. زیرا، در نهایت، کسانی موفق می شوند که از دل فناوری عشق را بیرون بکشند.
سوالات متداول
چگونه بفهمیم دستگاه جوجه کشی نیاز به کالیبراسیون دارد؟
اگر دمای دستگاه با دماسنج مرجع اختلاف دارد، زمان هچ به شکل غیرعادی تغییر کرده است، نتایج جوجه کشی بدون علت مشخص کاهش پیدا کرده یا به صحت سنسورها شک دارید، دما و رطوبت دستگاه را بررسی کنید.
آیا برای کالیبراسیون باید تخم ها داخل دستگاه باشند؟
بهتر است بررسی اولیه و تنظیم کالیبراسیون را پیش از قرار دادن تخم های نطفه دار و در دستگاه خالی انجام دهید. این کار امکان بررسی و اصلاح تنظیمات را بدون به خطر انداختن جنین ها فراهم می کند.
دماسنج مرجع را کجای دستگاه قرار دهیم؟
دماسنج باید در محدوده ارتفاع تخم ها و دور از تماس مستقیم با المنت، دیواره یا سایر منابع گرمایی قرار بگیرد. در دستگاه های بدون فن، محل و ارتفاع اندازه گیری اهمیت بیشتری دارد.
آیا می توان رطوبت سنج را با نمک آزمایش کرد؟
بله. قرار دادن رطوبت سنج در یک محفظه دربسته همراه با نمک مرطوب یکی از روش های متداول بررسی رطوبت سنج است. پس از تثبیت شرایط، رطوبت محیط باید نزدیک 75 درصد باشد.
اگر سنسور دستگاه اختلاف زیادی داشت چه کنیم؟
اگر اختلاف ثابت و کم باشد، می توانید با قابلیت Offset یا کالیبراسیون دستگاه آن را اصلاح کنید. اما اگر اختلاف زیاد، متغیر یا غیرقابل پیش بینی است، سنسور، سیم کشی یا کنترلر دستگاه نیاز به بررسی فنی دارد.