اگر یک پرورش دهنده با تجربه باشید، می دانید که همه جوجه ها پس از خروج از تخم شرایط یکسانی ندارند. برخی از آن ها از همان ساعات نخست با ناهنجاری هایی روبه رو می شوند که بر رشد و سلامتشان تأثیر می گذارند. ناهنجاری های جوجه هنگام خروج از تخم می توانند با اختلال در رشد جنین، کیفیت تخم نطفه دار و شرایط جوجه کشی ارتباط داشته باشند. شناخت این مشکلات و دلایل بروز آن ها، به کاهش تلفات و خسارت های پرورش کمک می کند. در ادامه، مهم ترین این ناهنجاری ها را بررسی می کنیم.
مرغوب و باکیفیت از گونه های مختلف پرندگان می توانید از خدمات مجموعه آذرجوجه استفاده کنید. این مجموعه انواع تخم نطفه دار طوطی، مرغ، طاووس و سایر پرندگان را در بخش زیادی از ایام سال عرضه می کند. برای اطلاع از موجودی، شرایط خرید و قیمت روز تخم های نطفه دار می توانید با کارشناسان مجموعه آذرجوجه تماس بگیرید و از مشاوره رایگان آن ها برای انتخاب محصول مناسب بهره مند شوید.
انواع ناهنجاری های جوجه هنگام خروج از تخم
– کجی منقار
ناهنجاری منقار زمانی ایجاد می شود که دو بخش منقار به درستی روی هم قرار نگیرند یا به یک سمت منحرف شوند. عوامل ژنتیکی، تغذیه نامناسب گله مولد، نوسانات دمای جوجه کشی و اختلال در رشد جنین از دلایل احتمالی این مشکل هستند. جوجه های مبتلا ممکن است در خوردن دان و نوشیدن آب مشکل داشته باشند و در موارد شدید، رشد کمتری داشته باشند.
– پای باز
سطوح لغزنده، رطوبت نامناسب جوجه کشی، ضعف عضلات و عوامل ژنتیکی می توانند باعث بروز پای باز در جوجه شوند. این ناهنجاری ایستادن و راه رفتن جوجه را دشوار می کند. پرورش دهنده می تواند با تشخیص زودهنگام این مشکل و اصلاح اصولی وضعیت پاها، توان حرکتی جوجه را بهبود دهد.
– پیچیدگی انگشتان پا
در این ناهنجاری، انگشتان جوجه به سمت داخل خم می شوند و ایستادن یا راه رفتن را برای آن دشوار می کنند. شدت مشکل می تواند از خمیدگی یک انگشت تا درگیری چند انگشت در هر دو پا متفاوت باشد. کمبود ویتامین های گروه B به ویژه ریبوفلاوین در جیره گله مولد، عوامل ژنتیکی و شرایط محیطی از دلایل احتمالی بروز آن هستند. جوجه های مبتلا معمولاً تحرک کمی دارند و در دسترسی به آب و دان با مشکل مواجه می شوند. در موارد خفیف، اصلاح تغذیه و مراقبت مناسب می تواند به بهبود وضعیت جوجه کمک کند.
– فتق ناف
• فتق ناف یا بیرون زدگی احشاء یکی از ناهنجاری های شدید در جوجه های تازه هچ شده است. در این وضعیت، بسته نشدن کامل دیواره شکمی باعث می شود بخشی از بافت ها یا اندام های داخلی از ناحیه ناف بیرون بزنند. این ناهنجاری معمولاً ظاهر مشخصی دارد و پرورش دهنده می تواند آن را بلافاصله پس از خروج جوجه از تخم تشخیص دهد. مهمترین دلایلی که ممکن است چنین جوجه هایی تولید کنید، عوامل ژنتیکی، اختلال در رشد جنین و شرایط نامناسب دستگاه جوجه کشی است. این جوجه ها معمولا بر اثر عفونت می میرند.
– چشم های غیر طبیعی
• گاهی جوجه های تازه متولد شده با ناهنجاری های چشمی متولد می شوند. برای مثال، ممکن است جوجه چشم های بسیار کوچکی داشته باشد، شکل کره چشم آن غیرطبیعی باشد یا یک یا هر دو چشم آن به طور کامل تشکیل نشده باشند. البته، این ناهنجاری ها از جمله نقص های مادرزادی به حساب می آیند. ژنتیک، کمبود برخی ویتامین ها، بیماری های دوران جنینی و یا شرایط نامناسب جوجه کشی در بروز این ناهنجاری نقش زیادی دارند. جوجه های دارای این مشکل معمولا ضعیف تر می مانند.
– بال های ناقص
• در برخی از جوجه ها نیز، یک یا هر دو بال به طور کامل رشد نکرده اند و یا دارای شکلی غیرطبیعی هستند. گاهی این ناهنجاری خود را به صورت وجود بال های کوتاه، مفاصل پیچ خورده و یا فقدان استخوان های بال نشان می دهد. چنین جوجه هایی در سنین بالاتر دارای مشکلات حرکتی و حفظ تعادل خواهند بود. اما اینکه چه چیزی باعث این ناهنجاری می شود؟ عوامل ژنتیکی، اختلالات رشد، کمبود مواد مغذای و شرایط نامناسب درون دستگاه جوجه کشی.
– گردن پیچ خورده
• گردن پیچ خورده، حالتی است که در آن جوجه نمی تواند سر و گردن خود را در وضعیت طبیعی نگه دارد. کمبود ویتامین ای و سلنیوم، آسیب های جنینی و یا برخی بیماری های ژنتیکی یا عصبی می توانند منجر به بروز این ناهنجاری شوند. این جوجه ها در خوردن و آشامیدن مشکل دارند و رشدشان ضعیف است. این روند، در حالت خفیف تر با تغذیه و مراقبت کمی بهبود پیدا خواهد کرد.
– اندام های ناقص
• این وضعیت، از نادرترین و در عین حال شدید ترین ناهنجاری های مادرزادی در پرنده هاست. این نقص در مراحل اولیه تشکیل جنین ایجاد می شود و به صورت نبود یک اندام مثل پا، بال و … خود را نشان می دهد. این جوجه ها ممکن تا مدتی بتوانند زنده بمانند اما معمولا عمر کوتاهی دارند.
– کلواک
• در این ناهنجاری، بخشی از بافت داخلی ناحیه کلواک یا مقعد جوجه بیرون می زند. این بیرون زدگی، به صورت یک توده قرمز یا صورتی در مقعد پرنده دیده می شود و جوجه ها را مستعد عفونت و خونریزی می نماید. مواردی همچون اختلالات جنینی و ژنتیکی، ضعف عضلات لگن و شرایط نامناسب جوجه کشی به بروز این مشکل دامن می زنند. جوجه های مبتلا به این ناهنجاری بسیار ضعیف بوده و احتمال اتلافشان بسیار بالاست.
– منقار طوطی مانند یا بلند
• در این عارضه، منقار بالایی بسیار بیشتر از پایینی رشد می کند. درنتیجه، شبیه منقار طوطی می شود. این نقص منشاء ژنتیکی داشته و معمولا کشنده نیست.
– کیسه زرده جذب نشده
• در حالت طبیعی، جوجه ها پیش از خروج از تخم، باقی مانده زرده تخم را جذب می کنند تا در روزهای نخست زندگی از آن به عنوان منبع انرژی استفاده کنند. اما گاهی این فرآیند به طور کامل انجام نمی شود و بخشی از زرده در داخل یا خارج از بدن جوجه باقی می ماند. از جمله دلایلی که منجر به بروز این عارضه می شود، می توان به دمای نامناسب دستگاه جوجه کشی، کیفیت پایین تخم ها و یا رشد ناقص جنین اشاره نمود. به طور کلی، جوجه هایی که کیسه زرده جذب نشده دارند بیشتر در معرض عفونت های باکتریایی و مرگ زودرس قرار می گیرند.
– وجود انگشتان اضافی
• نام دیگر این ناهنجاری، پلی داکتیلی است که طی آن جوجه با انگشتان زیادتر از حد طبیعی متولد می شود. این ناهنجاری بیشتر منشاء ژنتیکی دارد و برخی از نژادها شایع تر از سایرین است. غالبا این ناهنجاری، تاثیر چندانی بر سلامتی جوجه های شما ندارد اما در مواردی می تواند باعث اختلال در حرکت شود.
– جوجه دو سر
• این ناهنجاری نیز، بسیار نادر است اما وجود دارد. در این عارضه جوجه با دو سر متولد می شود. زیرا قرار بود دو قلو شود! بیشتر این جوجه ها کمی بعد از تولد تلف می شوند.
– بسته بودن سوراخ مقعد
• این ناهنجاری به گونه ای رخ می دهد که در آن جوجه فاقد مسیر طبیعی دفع مدفوع می باشد و یا دهانه مقعد به درستی تشکیل نشده است. در نتیجه، مواد دفعی دستگاه گوارش در بدن جوجه تجمع پیدا کرده و ظرف مدت کوتاهی جوجه بیمار شده و میمیرد.
– بیرون زدگی مغز از جمجمه
• بیرون زدگی بافت مغز از جمجمه یکی از ناهنجاری های مادرزادی شدید در جوجه های تازه متولد شده به شمار می رود. در این وضعیت، بخشی از بافت مغز از محل نقص جمجمه بیرون می زند و معمولاً اختلالات عصبی جدی نیز در جوجه مشاهده می شود.
– ادم جنینی
• برخی از جوجه ها با تجمع بیش از حد مایعات در زیر پوست متولد می شوند. این جوجه ها ظاهری متورم و پف کرده دارند و معمولا بسیار ضعیف تر از دیگر جوجه ها هستند.
– کج شدگی ستون فقرات
• در این حالت ستون فقرات جوجه های تازه متولد شده به صورتی غیرطبیعی خمیده و یا پیچ خورده است. این نوع ناهنجاری می تواند توانایی حرکت، تعادل و رشد طبیعی جوجه ها را تحت تاثیر قرار دهد.
– کوتاهی منقار پایین
• ناهنجاری دیگری نیز، وجود دارد که در آن منقار پایینی جوجه رشد کافی نداشته و کوتاه تر از حد طبیعی اش باقی می ماند. این جوجه ها به تبع در مصرف آب و غذا دچار مشکل می شوند.
– جمجمه ناهنجار
• برخی از جوجه ها با جمجمه نامتقارن، فرورفته و یا بیش از حد برجسته متولد می شوند. چنین نقصی وقتی ایجاد می شود که در رشد استخوان های سر جوجه ها در دوران جنینی اختلالی ایجاد شود.
– چسبندگی انگشتان پا
• در این عارضه، دو یا چند انگشت پای جوجه به هنگام تولد به همدیگر متصل بوده و به طور کامل از هم جدا نشده اند. این موضوع، تنها راه رفتن و حفظ تعادل را در جوجه ها دشوار می نماید.
– کوتاهی غیر طبیعی پاها
• گاهی برخی از جوجه ها با پاهایی بسیار کوتاه تر از حد طبیعی متولد می شوند. این نقص، باعث محدود شدن حرکت و کاهش توانایی جوجه به آب و غذا خواهد شد.
– بیرون ماندن زبان
• در برخی از موارد، زبان جوجه تازه متولد شده به طور غیرطبیعی بزرگ، کوچک و یا بیرون زده است. این ناهنجاری می تواند توانایی تغدیه جوجه را مختل نموده و جلوی رشدش را بگیرد.
جمع بندی
در نهایت، ناهنجاری های جوجه هنگام خروج از تخم می توانند از مشکلات خفیف ظاهری تا اختلالات جدی اندامی متغیر باشند. شرایط نامناسب جوجه کشی، کیفیت تخم نطفه دار، تغذیه گله مولد و اختلال در رشد جنین از مهم ترین عوامل بروز این مشکلات هستند. شناخت به موقع ناهنجاری ها و رفع عوامل ایجادکننده، به حفظ سلامت جوجه ها و کاهش تلفات گله کمک می کند.
سوالات متداول درباره ناهنجاری جوجه ها
چرا جوجه داخل تخم کامل شده ولی بیرون نمی آید؟
ضعف جوجه، وضعیت نامناسب قرارگیری جنین، مشکلات رطوبت، فضای هوایی نامناسب یا اختلالات رشد می توانند خروج جوجه را دشوار کنند. برای پیدا کردن علت باید شرایط کل دوره بررسی شود.
چرا کیسه زرده جوجه جذب نشده است؟
اختلال در مراحل پایانی رشد، شرایط نامناسب جوجه کشی یا هچ غیر طبیعی می توانند با جذب ناقص زرده ارتباط داشته باشند. کیسه زرده بیرون مانده را نباید کشید یا جدا کرد.
علت پا باز شدن جوجه چیست؟
سطح لغزنده محل نگهداری یکی از عوامل مهم تشدیدکننده است. ضعف، مشکلات رشد جنینی و عوامل تغذیه ای یا ژنتیکی نیز می توانند نقش داشته باشند.
آیا می توان پوسته تخم را برای کمک به جوجه شکست؟
دخالت زودهنگام خطر خونریزی و آسیب به جوجه را افزایش می دهد. جوجه ممکن است پس از نوک زدن برای مدتی استراحت کند؛ بنابراین پرورش دهنده نباید تنها به دلیل توقف کوتاه جوجه، پوسته تخم را بشکند.
چرا تعداد زیادی از جوجه ها ضعیف متولد می شوند؟
وقتی ضعف در تعداد زیادی از جوجه ها مشاهده می شود، باید دما و رطوبت، تهویه، کیفیت تخم، شرایط گله مولد و بهداشت دستگاه را بررسی کنید.