آنفولانزای طیور
آنفولانزای طیور یکی از بیماری های ویروسی و واگیردار تنفسی پرندگان است که قدرت انتشار بالایی دارد و می تواند خسارت اقتصادی سنگینی به صنعت پرورش طیور وارد کند.
ویروس آنفولانزا به خانواده Orthomyxoviridae تعلق دارد و متخصصان ویروس های آنفولانزا را در 4 نوع A، B، C و D طبقه بندی می کنند. ویروس های آنفولانزای پرندگان عمدتا از نوع A هستند و گونه های مختلف پرندگان را آلوده می کنند. برخی از این ویروس ها علاوه بر پرندگان، پستانداران را نیز آلوده می کنند. پرندگانی مانند مرغ، بوقلمون، طاووس، اردک، غاز و قو نیز در معرض آلودگی به ویروس های آنفولانزای پرندگان قرار دارند.
ماده ژنتیکی ویروس آنفولانزای نوع A از 8 قطعه RNA تشکیل شده است. این ویژگی در ایجاد تنوع ژنتیکی ویروس نقش دارد و تغییرات آنتی ژنی می توانند باعث ایجاد انواع متفاوت ویروس شوند. به همین دلیل، ایمنی بدن در برابر یک ویروس الزاما نمی تواند از پرنده در برابر انواع متفاوت ویروس به طور کامل محافظت کند.
دو پروتئین مهم سطح ویروس، هماگلوتینین (HA) و نورآمینیداز (NA) هستند. دانشمندان ویروس های آنفولانزای نوع A را بر اساس ترکیب زیرگونه های این دو پروتئین، مانند H5N1، طبقه بندی می کنند.
اپیدمیولوژی
ویروس های آنفولانزای پرندگان در سراسر دنیا گونه های مختلفی از پرندگان اهلی مانند بوقلمون، مرغ، اردک، غاز، قرقاول و مرغ شاخدار و همچنین بسیاری از پرندگان وحشی را آلوده می کنند. پرندگان مهاجر و آبزی، به ویژه اردک ها و غازهای وحشی، نقش مهمی در چرخه طبیعی و انتشار ویروس دارند. ویروس می تواند در دستگاه گوارش برخی از این پرندگان تکثیر شود و از طریق مدفوع وارد محیط شود.
پرورش دهندگان باید با جلوگیری از تماس پرندگان وحشی با طیور اهلی، احتمال ورود ویروس به واحد پرورشی را کاهش دهند. برخی ویروس های آنفولانزای پرندگان می توانند پرندگان زینتی مانند مرغ مینا، طوطی ها و فنچ ها را نیز آلوده کنند.
گونه های مختلفی از طیور و پرندگان وحشی در سراسر جهان می توانند میزبان ویروس باشند. بنابراین پرورش دهندگانی که از بوقلمون، مرغ، اردک، غاز یا پرندگانی مانند کبک نگهداری می کنند، باید اصول امنیت زیستی را جدی بگیرند.
بیماری زایی ویروس آنفولانزا
قدرت بیماری زایی ویروس های آنفولانزای طیور متفاوت است و تنها بر اساس میزبان اولیه نمی توان شدت بیماری را پیش بینی کرد. یک ویروس ممکن است در یک گونه بیماری شدید ایجاد کند، اما در گونه ای دیگر علائم خفیفی به وجود آورد یا حتی علائم مشخصی ایجاد نکند.
تمایل ویروس به بافت های مختلف بدن نیز نقش مهمی در شدت بیماری دارد. ویروسی که دستگاه تنفسی یا گوارشی را درگیر می کند، عوارض متفاوتی نسبت به ویروسی ایجاد می کند که به صورت سیستمیک به اندام های حیاتی بدن گسترش پیدا می کند. همچنین تغییرات ژنتیکی ویروس می توانند قدرت بیماری زایی و دامنه میزبان آن را تغییر دهند.
پرندگان مهاجر و وحشی نقش مهمی در انتقال و گسترش ویروس آنفولانزای طیور دارند. ویروس می تواند در دستگاه گوارش برخی پرندگان آبزی تکثیر شود و از طریق مدفوع وارد محیط شود. به همین دلیل، تماس پرندگان اهلی با پرندگان وحشی می تواند خطر انتقال ویروس را افزایش دهد.
، قو و سایر پرندگان وحشی را آلوده می کند. برخی ویروس های آنفولانزای پرندگان نیز پرندگان زینتی مانند مرغ مینا، طوطی ها و فنچ ها را آلوده می کنند.
برخی مطالعات نشان می دهند که موتاسیون در محل های اتصال رسپتور روی پروتئین HA ویروس، توانایی آن را برای آلوده کردن میزبان های مختلف تغییر می دهد و دامنه میزبانی ویروس را تحت تاثیر قرار می دهد.
قدرت بیماری زایی ویروس آنفولانزای
از نظر قدرت بیماری زایی ویروس آنفلوانزا پرندگان دردامنه وسیعی قرار می گیرند.عفونت با این ویروس ها می تواند از شکل بدون نشانه تا حالت مرضی شامل سندرم های خفیف و موقت تا ابتلا و یا تلفات 100 %متغیر باشد.
بیماری می تواند علائم تنفسی، روده ای یا تولید مثلی ایجاد کند و عواملی مانند نوع ویروس، گونه، سن، عفونت های همراه، شرایط محیطی و وضعیت ایمنی میزبان بر شدت و نوع این علائم تاثیر می گذارند.
از میان تعداد بسیار زیاد ویروس های آنفولانزای موجود در گونه های مختلف پرندگان، تنها تعداد کمی قدرت بیماری زایی بالایی دارند و متخصصان بسیاری از این ویروس ها را در گروه خفیف یا ملایم طبقه بندی می کنند.
معمولا ویروس هایی که پرندگان آبزی وحشی با خود حمل می کنند، در همان گونه بیماری ایجاد نمی کنند.
در بسیاری از مواقع، ویروس آنفولانزا در شرایط طبیعی پرندگان را بیمار می کند و باعث تلفات می شود، اما در شرایط تجربی چنین مشکلاتی را به وجود نمی آورد. برخی مطالعات نیز نشان می دهند که عفونت های باکتریایی همزمان، شدت بیماری ناشی از ویروس های آنفولانزای خفیف تا ملایم را افزایش می دهند.
چنین امری محتمل است زیرا باکتری ها انزیمهای تولید می کنند که اچ ای ویروس های خفیف تا ملایم را تقسیم کرده و به آنها اجازه تزاید و انسار وسیع در میزبان را می دهند.
این امر یک نکته قابل توجه و در مورد توانایی برخی سویه هاست که در فارم ایجاد بیماری قابل توجه کرده ولی در شرایط تجربی در پرندگان مورد تزریق ،مشکلی ایجاد نمی کند.
علائم بیماری انفلوانزا درطیور
علائم بیماری آنفلوانزا در پرندگان می تواند کاملا متفاوت باشد و بستگی زیادی به مواردی چون :
عفونت های همراه
سن پرنده
جنس پرنده
ویروس های محیطی
دارد .اما عمدتا علائم این بیماری می تواند دردستگاه تنفسی ،گوارشی عصبی و یا تولید مثل پرنده بروز دهد.
پرنده مبتلا می تواند علائمی مانند مشکلات تنفسی خفیف یا شدید، ترشح اشک، کز کردن، ژولیدگی پرها، اسهال، عوارض عصبی و سیاه شدن قسمت های بدون پر بدن را نشان دهد. این علائم ممکن است به صورت تکی یا همزمان بروز کنند.
البته قابل ذکر است که در برخی موارد که بیماری بسیار حاد می شود، پرنده مبتلا بدون هیچ علائمی تلف می شود.
در برخی مواقع، ویروس هایی که از نظر آنتی ژنی یکسان هستند، خصوصیات بیولوژیکی متفاوتی دارند. برای مثال، یک ویروس می تواند در یک گونه بیماری و علائم حاد ایجاد کند، در حالی که ویروس دیگر در همان گونه تنها عفونت های بدون علائم مشخص ایجاد می کند.
تشخیص آزمایشگاهی
تشخیص آزمایشگاهی و جداسازی ویروس در مراحل اولیه می تواند استراتژی دفاع و برخورد با ویروس را مشخص سازد.
در حال حاظر تشخیص ویروس بوسیله جداسازی از طریق تخم مرغ جنین دار،ارزیابی فعالیت هماگلوتیناسیون و استفاده از آزمایش های آنتی ژن نظیر آگارژل ایمونودیفوزیون و غیره بهره برد.
جداسازی ویروس ابتدا برای تشخیص تحت تیپ می باشدو آنگاه آزمایش برای تعینی بیماریزائی در طیور انجام می گیرد.مرحله بعدی تشخیص سرولوژیکی در میزبان می باشد که این عمل برای بقای صنعت الزامی است چون بدینوسیله بهتر می توان برنامه های پیشگیری و قرنطینه را انجام داد.
آزمایشهای والایزا ،قدم اول در تشخیص عفونت اولیه است اما تایید و تشخیص تحت تیپ از طریق آزمایش انجام می گیرد.
مبارزه با آنفولانزا
بهترین راه برای مبارزه با آنفولانزا بکار بردن مدیریت صحیح و تصمیم گیری به موقه و درست است .
درصورتی که اولین مورد مشکوک را مشاهده گردد و هنوز در منطقه به صورت گسترده منتشر نشده باشد.بهترین راه مبارزه کشتار جمعی و معدون نمودن لاشه های پرنده می باشد.در نظر داشته باشید که انتقال پرنده های بیمار برای کشتار به محلی دیگر برابر است با آلودگی تمام منطقه .
پرورش دهنده پس از معدوم کردن تمام پرندگان آلوده، مرغداری، محل نگهداری طیور و تمام تجهیزات را به طور کامل ضدعفونی می کند و مرغداری را تا یک ماه کاملا خالی نگه می دارد.
بعداز گذشت این یک ماه نیز باید مرغداری و تجهیزات به وسیله تعدادی جوجه و یا نیمچه مورد امتحان و تست قرار بگیرد واگر کاملا بدون ویروس و میکروب بود می توان جوجه ریزی را به صورت عمده شروع کرد.
در کل کنترل و پیشگیری در این گونه بیماری های همه گیری بسیار بهتر از درمان می باشد ،پس قبل از اینکه موردی در این بیماری مشاهده کنید با کنترل و تزریق به موقع واکسیناسیون در فواصل مشخص به طیور می توانید پرورشی کاملا سالم داشته باشید.
برای تامین و تهیه تخم نطفه دار از نژاد های طیور مختلف با ما در ارتباط باشید و به بخش فروشگاه تخم نطفه دار آذر جوجه مراجعه کنید. امروزه پرورش دهندگان برای احداث مرغداری ها و سالن های عاری از بیماری، به سختی می توانند تخم بارور سالم و مناسب تهیه کنند. بنابراین هنگام خرید تخم بارور، حتما با متخصصان این حوزه مشورت کنید.
سوالات متداول درباره آنفولانزای طیور
اولین علائم آنفولانزای طیور چیست؟
بی حالی، کاهش اشتها، علائم تنفسی، کاهش تولید تخم و افزایش غیر عادی تلفات می توانند از نشانه های بیماری باشند. شدت و نوع علائم به سویه ویروس و گونه پرنده بستگی دارد.
آیا آنفولانزای مرغی باعث مرگ مرغ می شود؟
برخی انواع فوق حاد آنفولانزای طیور می توانند باعث بیماری شدید و تلفات گسترده شوند. در مواردی نیز مرگ ناگهانی بدون علائم طولانی مدت مشاهده می شود.
آیا آنفولانزای طیور مسری است؟
بله. آنفولانزای طیور یک بیماری ویروسی مسری است. پرندگان آلوده ویروس را از طریق ترشحات و مدفوع منتشر می کنند و آب، خوراک و تجهیزات آلوده نیز ویروس را به سایر پرندگان انتقال می دهند.
آیا آنتی بیوتیک آنفولانزای مرغ را درمان می کند؟
خیر. آنتی بیوتیک ویروس آنفولانزا را از بین نمی برد. دامپزشک ممکن است در شرایط خاص برای مشکلات باکتریایی ثانویه تصمیم دیگری بگیرد، اما پرورش دهنده نباید خودسرانه از دارو استفاده کند.
آیا آنفولانزای مرغی به انسان منتقل می شود؟
برخی ویروس های آنفولانزای پرندگان می توانند در شرایط خاص انسان را آلوده کنند. تماس نزدیک و مداوم با پرندگان یا محیط آلوده نیز خطر ابتلا به بیماری را افزایش می دهد.