بیماری کم خونی عفونی طیور نخستین بار در سال 1979 در ژاپن گزارش شد و عامل آن ویروس کم خونی جوجه یا CAV است. این ویروس کوچک و بدون غشا، ژنوم DNA دارد و مقاومت بالایی در برابر بسیاری از عوامل محیطی نشان میدهد. جوجهها در سنین مختلف به عفونت حساس هستند، اما بیماری بالینی بیشتر در جوجههای جوان مشاهده میشود. ویروس به بافتهای خونساز و لنفاوی آسیب میزند و باعث کاهش گلبولهای قرمز و تضعیف سیستم ایمنی میشود. ضعف، کم خونی و کاهش رشد از مهمترین پیامدهای بیماری هستند. امروزه این ویروس در نقاط مختلف جهان وجود دارد و کنترل آن به مدیریت صحیح گله و اقدامات پیشگیرانه نیاز دارد. کم خونی همچنین میتواند عملکرد گله و کیفیت تولید تخم نطفه دار را تحت تاثیر قرار دهد.
علائم بیماری کم خونی عفونی در طیور:
شامل کم خونی، بی حالی، بی اشتهایی، رنگ پریدگی، کاهش وزن و افزایش تلفات است. علائم معمولا از روزهای 10 تا 12 پرورش آغاز میشوند و در روزهای 17 تا 24 به اوج میرسند. در پرندگان سالم، هماتوکریت معمولا بالاتر از 27 درصد است، اما در پرندگان مبتلا به کمتر از 27 درصد و در موارد شدید به 10 تا 20 درصد کاهش مییابد. این بیماری تعداد گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و پلاکتها را نیز کاهش میدهد و میتواند زمان انعقاد خون را افزایش دهد. مغز استخوان پرنده نیز ممکن است زرد، صورتی یا قرمز تیره شود. عفونت همزمان با بیماریهایی مانند مارک و بورس عفونی، سرکوب سیستم ایمنی را تشدید کرده و میزان تلفات گله را افزایش میدهد.
چگونگی انتقال ویروس کم خونی عفونی در طیور:
بیماری کم خونی عفونی ماکیان یا CAV به دو روش عمودی و افقی منتقل میشود.در انتقال عمودی، گله مادر ویروس را از طریق تخم مرغ نطفه دار به جوجهها منتقل میکند و خروس آلوده نیز میتواند ویروس را انتقال دهد. در انتقال افقی نیز مدفوع، بستر، تجهیزات و خوراک آلوده ویروس را به سایر پرندگان منتقل میکنند.جوجههای فاقد آنتی بادی مادری در برابر بیماری آسیب پذیرتر هستند؛ بنابراین واکسیناسیون گلههای مادر اهمیت زیادی دارد. پرورش دهندگان باید گله مادر را پیش از تولید تخم نطفه دار واکسینه کنند تا آنتی بادی مادری به جوجهها منتقل شود و احتمال ابتلا به بیماری کاهش یابد.
اهمیت اقتصادی بیماری CAV در صنعت:
گله های درگیر با این بیماری از رشد عقب افتاده و تلفات آن ها بین ۱۰ تا ۳۰ درصد و گاها تا ۶۰ درصد نیز میرسد. این ویروس باعث بدتر شدن ضریب تبدیل خوراک خواهد شد.
ویروس عامل این بیماری مقاومت بالایی در برابر روشهای حذف و ضدعفونی دارد و ضدعفونی سالن آلوده به آن هزینه زیادی به پرورشدهنده تحمیل میکند. همچنین این ویروس میتواند زمینه ابتلا به سایر بیماریها مانند کوکسیدیوز و بیماریهای تنفسی را فراهم و شدت آنها را افزایش دهد.
گله های درگیر به این بیماری به انواع بیماری های ویروسی، باکتریایی و انگلی حساس خواهند بود.
نحوه ی تشخیص بیماری CAV:
تشخیص بیماری از طریق آتروفی تیموس، آتروفی مغز استخوان، خونریزی در مخاط پیش معده و خونریزی زیرجلدی است.
عفونت های همزمان با سایر بیماری میت اند کار تشخیص را سخت کند.
همچنین تشخیص بیماری کم خونی عفونی طیور میتواند از طریق آزمون PCR تایید شود.
آزمون سرولوژیکی المیزان نیز میتواند در تشخیص این بیماری استفاده شود.
پیشگیری و درمان بیماری کم خونی عفونی در طیور:
از آنجایی که بیماری کم خونی عفونی انتقال عمودی دارد، واکسیناسیون گله مادر نقش مهمی در پیشگیری از آن ایفا میکند. این بیماری ویروسی درمان اختصاصی ندارد و آنتیبیوتیکها نیز ویروس CAV را از بین نمیبرند؛ اما دامپزشک میتواند برای کنترل عفونتهای باکتریایی ثانویه آنتیبیوتیک تجویز کند. این بیماری با سرکوب سیستم ایمنی، مقاومت پرنده در برابر عفونتها را کاهش داده و میتواند باعث افت عملکرد و افزایش تلفات شود. واکسیناسیون گله مادر، رعایت بهداشت، ضدعفونی تجهیزات و مدیریت صحیح پرورش در پیشگیری اهمیت دارند. همچنین استفاده از خوراک سالم و جیره متعادل به تامین مواد مغذی و حفظ سلامت عمومی طیور کمک میکند.
نتیجه گیری
در درمان بیماری کم خونی در طیور مخصوصا مرغ و خروس ها می توان از آنتی بیوتیک ها و مواد معدنی و مغذی استفاده کرد تا درصد گوشت گیری و پروار شدن طیور افزایش یابد جهت کسب اطلاعات بیشتر به بصفحه اصلی وبسایت آذر جوجه مراجعه کنید.
سوالات متداول
مهم ترین علائم کم خونی در طیور چیست؟
رنگ پریدگی تاج و ریش، بی حالی، ضعف عمومی، کاهش اشتها، کاهش وزن و رشد نامناسب از مهم ترین علائم کم خونی در مرغ و جوجه ها هستند.
علت کم خونی در مرغ چیست؟
کمبود برخی مواد مغذی مانند آهن و مس، خونریزی، آلودگی شدید به انگل های خون خوار، تغذیه نامناسب و برخی بیماری های عفونی می توانند باعث کم خونی در مرغ شوند.
آیا کم خونی در طیور مسری است؟
خود کم خونی مسری نیست، اما اگر بیماری عفونی مانند ویروس کم خونی مرغ یا CAV عامل آن باشد، عامل بیماری می تواند میان پرندگان منتقل شود.
بیماری کم خونی عفونی جوجه ها چیست؟
کم خونی عفونی جوجه ها یک بیماری ویروسی است که ویروس CAV آن را ایجاد می کند. این بیماری می تواند باعث کم خونی، ضعف، کاهش رشد و تضعیف سیستم ایمنی جوجه ها شود.
آیا کمبود آهن باعث کم خونی مرغ می شود؟
بله، کمبود آهن می تواند باعث ایجاد کم خونی شود. با این حال، قبل از مصرف مکمل آهن باید علت اصلی کم خونی مشخص شود.